1- انسان، آزاد وداراى اراده است. «مَنْ أَرادَ»
2- آخرت، بدون تلاش به دست نمىآيد. «سَعى لَها»
3- براى سعادت اخروى، تلاش ويژهاى لازم است. «سَعى لَها سَعْيَها»
4- ايمان، شرط نتيجهگيرى از تلاشهاى دنيوى است. «وَ هُوَ مُؤْمِنٌ»
5- شرط سعادت اخروى، ايمان و تلاش است. «کانَ سَعْيُهُمْ مَشْکُوراً»
6- تلاش مؤمنان مورد تقدير و سپاس است، چه به نتيجه برسد يا نرسد. «کانَ سَعْيُهُمْ مَشْکُوراً»
جلد 5 - صفحه 36
7- دستيابى دنياگرايان به دنيا، احتمالى است، عَجَّلْنا ... لِمَنْ نُرِيدُ ولى دستيابى مؤمنان آخرتگرا به پاداش، قطعى است. «کانَ سَعْيُهُمْ مَشْکُوراً»
8- اراده وتلاش انسان در سعادت او نقش دارد. أَرادَ ... سَعى ... کانَ سَعْيُهُمْ مَشْکُوراً
9- تشکّر از تلاش ديگران، کارى الهى است. «کانَ سَعْيُهُمْ مَشْکُوراً»
10- سپاس خدا از مؤمنان، بالاتر از باغ بهشت است، چون تشکّر هر کس، به اندازهى شعاع وجودى اوست. «کانَ سَعْيُهُمْ مَشْکُوراً»
11- هر سعى و تلاشى مورد تقدير و ستايش خدا نيست. مَنْ أَرادَ الْآخِرَةَ وَ سَعى لَها ... کانَ سَعْيُهُمْ مَشْکُوراً