تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
وَ لا تَقْتُلُوا أَوْلادَکُمْ خَشْيَةَ إِمْلاقٍ نَحْنُ نَرْزُقُهُمْ وَ إِيَّاکُمْ إِنَّ قَتْلَهُمْ کانَ خِطْأً کَبِيراً (31)
«1» نهج البلاغه، خطبه 89، (خطبه اشباح)
جلد 7 - صفحه 364
بعد از آن قسمتى از محرمات را بيان فرمايد:
اول: وَ لا تَقْتُلُوا أَوْلادَکُمْ خَشْيَةَ إِمْلاقٍ: و نکشيد اولادهاى خود را زنده از ترس فقر و بىچيزى. يکى از عادات خبيثه جاهليت آن بود که دختران را زنده در گور کردى به جهت عجز آنان از کسب و اقدام بر چپاول و غارت. و ايضا مىترسيدند از فقر دخترها که مانع شود از رغبت کفر و همسر به ايشان. آيه شريفه در منع آنان نازل شد که مکشيد فرزندان خود را از ترس درويشى؛ زيرا موجب رحمت و شفقت بودن ولد است. و اين وصف مشترک بين مذکر و مؤنث باشد، و اما آنچه موجب خوف از فقر است در دختر، هرآينه اين خوف در پسر هم باشد در حال صغر، بعلاوه روزى به دست شما نيست. نَحْنُ نَرْزُقُهُمْ وَ إِيَّاکُمْ: ما روزى دهيم ايشان را و شما را. إِنَّ قَتْلَهُمْ کانَ خِطْأً کَبِيراً:
بدرستى که کشتن فرزندان خطاى بزرگى است.
تنبيه: اين مقدمه ثابت شده که آيات قرآنى اعتبار به عموم لفظ است نه خصوص، بنابراين گرچه رد بر عادت جاهليت است، لکن حکمتش عام باشد تا قيامت که نهى تحريمى فرمايد به اين که نکشيد اولادان خود را از ترس فقر و مسکنت؛ چنانچه جاهليت به خيالات فاسده دختران را زنده بگور مىنمودند، اعلام است به اهل عصر اخير که بعضى اشخاص سست اعتقاد ضعيف الايمان به تصوراتى براى رفاهيت آسايش خود و شهوترانى، اقدام به عمل شنيع جاهليت نموده، در صدد انهدام نطفههاى اسلامى برآيند به تزريقات يا استعمال دوا يا آلاتى که مانع از ايلاد گردد، و حال آن که چقدر تأکيد در کثرت نسل اسلامى وارد شده که حضرت نبوى صلّى اللّه عليه و آله فرمايد «1»: تناکحوا تناسلوا تکثروا فانّى اباهى بکم الامم يوم القيمة و لو بالسّقط: نکاح کنيد، نسل پيدا کنيد،
«1» بحار الانوار، جلد 103، ابواب النکاح، باب اوّل، صفحه 220، حديث 24، با اندکى تفاوت.
جلد 7 - صفحه 365
زياد شويد، پس بدرستى که من مباهات کنم به شما امتها را روز قيامت، اگر چه به سقط باشد. در اين صورت امت آن حضرت را شايسته نباشد خلاف رفتار کنند.