تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
إِنَّ رَبَّکَ يَبْسُطُ الرِّزْقَ لِمَنْ يَشاءُ وَ يَقْدِرُ إِنَّهُ کانَ بِعِبادِهِ خَبِيراً بَصِيراً (30)
«1» منهج الصادقين جلد 5، صفحه 277.
جلد 7 - صفحه 363
إِنَّ رَبَّکَ يَبْسُطُ الرِّزْقَ: بدرستى که پروردگار تو وسعت دهد و فراخ گرداند روزى را. لِمَنْ يَشاءُ: براى هر که خواهد و موافق حکمت و مصلحت باشد. وَ يَقْدِرُ: و تنگ گرداند و کم نمايد آن را براى هر که مصلحت و حکمت مقتضى باشد. إِنَّهُ کانَ بِعِبادِهِ خَبِيراً بَصِيراً: بدرستى که ذات سبحانى باشد به بندگان خودآگاه بينا، مىداند آنچه را که مصلحت آنان و مخفى است بر ايشان.
تبصره: اين مقدمه ثابت شده که ذات احديت الهى بينا و آگاه است به کليّه مصالح تمامى بندگان، و آنچه فرمايد بر وجه حکمت و مصلحت باشد.
بنابراين فراخى و تنگى روزى بندگان، بر وفق حکمت و به مقتضاى مصلحت خواهد بود.
حضرت امير المؤمنين عليه السّلام در ذيل خطبهاى فرمايد: و قدّر الارزاق فکثرها و قلّلها و قسّمها على الضّيق و السّعة فعدل فيها ليبتلى من اراد بميسورها و معسورها و ليختبر بذلک الشّکر و الصّبر من غنيّها و فقيرها ... «1» يعنى: و مقدر فرموده خداى تعالى روزيها را، پس زياد گردانيده و کم نموده آن را و تقسيم فرموده آن را بر تنگى و فراخى. پس تعديل فرموده در آن، يعنى اين قسمت حقيقت عدل باشد تا امتحان نمايد کسى را که خواهد به آسانى و سختى رزق، و آزمايش کند به آن شکر را از غنىّ آن و صبر را از فقير آن. يعنى بدين آزمايش، شکر غنى و صبر فقير معلوم و مکشوف گردد، و الا ذات سبحانى پيش از اين عالم است به تمام جزئيات و خفيات امور، محتاج به امتحان و اختبار نخواهد بود.