1- بازار مسلمانان، بايد از تقلّب و کمفروشى دور باشد و فروشندهى آن بايد امين، دقيق، درستکار و با حساب و کتاب باشد. «أَوْفُوا الْکَيْلَ»
2- ايفاى کيل و پيمانهى صحيح، از نمونههاى وفاى به پيمان است که در آيهىقبل گذشت، زيرا معامله، نوعى تعهّد است. أَوْفُوا بِالْعَهْدِ ... أَوْفُوا الْکَيْلَ
3- ترازو و وسايل سنجش و محاسبات تجارى، بايد سالم و دقيق باشد. «وَ زِنُوا بِالْقِسْطاسِ الْمُسْتَقِيمِ»
4- دقّت در ترازو، وزن و محاسبات، عامل خير وبرکت است و کمفروشى، خير و برکت را مىبرد. «ذلِکَ خَيْرٌ»
5- فلسفهى فرمانهاى الهى، خير خود انسانهاست. أَوْفُوا زِنُوا ... ذلِکَ خَيْرٌ
6- درستکارى اقتصادى، برتر از دارايى وکسب مال از راه کمفروشى است.
نتيجهى دادوستد درست و رعايت حقوق مردم، به خود انسان باز مىگردد، چون ايجاد اعتماد مىکند، ولى کمفروشى و نادرست بودن ميزان و حساب، جامعه را به فساد مالى و سلب اعتماد مىکشاند. پس پايان و پيامد خوب، در
«1». تفسير الميزان.
«2». بحار، ج 24، ص 187.
«3». بقره، 282.
«4». شعراء، 181- 183.
جلد 5 - صفحه 59
گرو درستکارى است. «ذلِکَ خَيْرٌ»
7- کسب صحيح، موجب خوش عاقبتى است. «أَحْسَنُ تَأْوِيلًا»
کمفروش گرچه به سود موّقت مىرسد، ولى از دست دادن اعتبار دنيوى و فراهم شدن عذاب اخروى، کار او را بدفرجام مىکند.