1- خداوند به خاطر تخلّفات و اختلافاتى که در جنگ احد داشتند، شما را تنبيه
جلد 1 - صفحه 631
کرد، ولى به حال خود رها نکرد. «ثُمَّ أَنْزَلَ عَلَيْکُمْ ... أَمَنَةً»
2- خداوند در اوج حوادث تلخ، به‌دلهاى مؤمنان آرامش مى‌بخشد. «بَعْدِ الْغَمِّ أَمَنَةً»
3- خواب، مايه‌ى آرامش و هديه‌اى الهى است. «أَنْزَلَ عَلَيْکُمْ ... نُعاساً»
4- روحيات، اعتقادات، باورها و تحليل‌هاى همه‌ى رزمندگان يکسان نيست.
«طائِفَةً ... وَ طائِفَةٌ ...»
5- در بند خود بودن، مايه‌ى بد گمانى به وعده‌هاى الهى است. «أَهَمَّتْهُمْ أَنْفُسُهُمْ يَظُنُّونَ بِاللَّهِ غَيْرَ الْحَقِّ ظَنَّ الْجاهِلِيَّةِ»
6- حتّى در شرايط بحرانى و شکست‌ها نيز به خدا و وعده‌هاى او سوءظن نبريد.
«وَ طائِفَةٌ ... يَظُنُّونَ بِاللَّهِ غَيْرَ الْحَقِّ»
7- سوءظنّ به وعده‌هاى خدا، ناروا و بى‌اساس و از عقايد جاهليّت است.
«يَظُنُّونَ بِاللَّهِ غَيْرَ الْحَقِّ ظَنَّ الْجاهِلِيَّةِ»
8- خودمحورى و رفاه‌طلبى، انسان را از مدار رضاى خداوند خارج مى‌کند. «قَدْ أَهَمَّتْهُمْ أَنْفُسُهُمْ يَظُنُّونَ بِاللَّهِ غَيْرَ الْحَقِّ»
9- اين پندار که مسلمانان حتّى در صورتِ سستى و اختلاف ونافرمانى نبايد شکست بخورند، پندارى جاهلانه است. «ظَنَّ الْجاهِلِيَّةِ»
10- افراد ضعيف الايمان، شکست خود را به عدم نصرت الهى نسبت مى‌دهند.
«يَقُولُونَ لَوْ کانَ لَنا مِنَ الْأَمْرِ شَيْ‌ءٌ ما قُتِلْنا هاهُنا»
11- طرح سؤالاتى که موجب تضعيف روحيه‌ى رزمندگان مى‌شود، ممنوع است.
«هَلْ لَنا مِنَ الْأَمْرِ مِنْ شَيْ‌ءٍ»
12- در برابر ايجاد وسوسه‌ها و ترديدها، قاطعيّت لازم است. «قُلْ إِنَّ الْأَمْرَ کُلَّهُ لِلَّهِ»
13- مسلمانان رفاه طلب و خود محور، دائماً از درون نگرانند. «يُخْفُونَ فِي أَنْفُسِهِمْ ما لا يُبْدُونَ لَکَ»
14- آنهايى که به خود فکر مى‌کنند، توقّعِ قبول نظراتشان را در تصميم‌گيرى‌ها دارند. «أَهَمَّتْهُمْ أَنْفُسُهُمْ ... يَقُولُونَ لَوْ کانَ لَنا مِنَ الْأَمْرِ ...»
جلد 1 - صفحه 632
15- از مقدّرات حتمى، امکان فرار نيست. «لَوْ کُنْتُمْ فِي بُيُوتِکُمْ لَبَرَزَ الَّذِينَ ...»
16- اعتقاد به مقدّرات حتمى پروردگار، به انسان آرامش مى‌دهد. «لَبَرَزَ الَّذِينَ کُتِبَ عَلَيْهِمُ الْقَتْلُ إِلى مَضاجِعِهِمْ»
17- حوادث تلخ و شکست در جبهه‌ها، يکى از راههاى امتحان و شناسايى روحيه‌ها و درجات ايمان افراد است. «لِيَبْتَلِيَ اللَّهُ ما فِي صُدُورِکُمْ»
18- حوادث تلخ و شيرين، صحنه‌اى براى تجلّى روح و فکر شماست وگرنه خداوند همه‌ى روحيه‌ها و افکار را از قبل مى‌داند. «وَ اللَّهُ عَلِيمٌ بِذاتِ الصُّدُورِ»