تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
إِذاً لَأَذَقْناکَ ضِعْفَ الْحَياةِ وَ ضِعْفَ الْمَماتِ ثُمَّ لا تَجِدُ لَکَ عَلَيْنا نَصِيراً (75)
إِذاً لَأَذَقْناکَ: آنگاه که ميل کردى، هر آينه مى‌چشانيديم تو را. ضِعْفَ الْحَياةِ: دو برابر عذاب دنيا که مشرکين را معذب سازيم. وَ ضِعْفَ الْمَماتِ:
و دو برابر عذاب آخرت که بعد از مردن به آنها رسانيم، يعنى دو برابر عذاب دنيا و آخرت مشرکين تو را معذب سازيم به جهت عظمت گناه و مخالفت تو.
ثُمَّ لا تَجِدُ لَکَ عَلَيْنا نَصِيراً: پس اگر چنين بودى، نيافتى براى خود بر ما ياور و پشتى کننده که تو را يارى نمودى و از عذاب ما برهانيدى.
تنبيه: وجود عصمت انبياى عظام مبرهن شده که بايد منزه باشند از گناهان کبيره و صغيره از اول عمر تا آخر آن، زيرا عرض از بعثت انبياء، ارشاد و هدايت مردم است به خير و سعادت و زجر آنها، از شر و معصيت، و اين امر لازم دارد عصمت ايشان را تا اطمينانى حاصل آيد؛ چه با احتمال صدور گناه، وثوق و اعتبارى به قول آنها نخواهد بود. و ايضا موجب نقض غرض، و صدور آن از حضرت حکيم جل شأنه محال است بنابراين وجود اقدس حضرت خاتم النبيين که در مرحله امکانى، جامع تمام کمالات صورى و معنوى، و منزه از کلّيه نقايص، و نظير و مثل ندارد، البته شايبه صدور خطا و نافرمانى نسبت به مقام آن سرور نخواهد بود. بنابراين اينگونه آيات شريفه خطاب به پيغمبر، و لکن مراد امت مى‌باشند. چنانچه در عيون «1» حديث رضوى عليه السّلام در جواب سؤال مأمون از عصمت انبياء و آيه (عَفَا اللَّهُ عَنْکَ لِمَ أَذِنْتَ لَهُمْ) «2» حضرت فرمايد:
اين چيزهائى است که نازل شده (بايّاک اعنى و اسمعى يا جارة) مخاطبه فرموده خداى تعالى به اين آيه پيغمبر خود را، و مراد امت او هستند. و همچنين آيه شريفه (لَئِنْ أَشْرَکْتَ لَيَحْبَطَنَّ عَمَلُکَ) «3» و فرمايش (وَ لَوْ لا أَنْ ثَبَّتْناکَ لَقَدْ کِدْتَ) و
«1» عيون اخبار الرضا عليه السّلام، جلد 1، باب 15.
«2» توبه آيه 43.
«3» زمر آيه 65.
جلد 7 - صفحه 423
همچنين احاديث ديگر نيز مؤيد باشد.