تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
وَ إِذا أَنْعَمْنا عَلَى الْإِنْسانِ أَعْرَضَ وَ نَأى بِجانِبِهِ وَ إِذا مَسَّهُ الشَّرُّ کانَ يَؤُساً (83)
وَ إِذا أَنْعَمْنا عَلَى الْإِنْسانِ: و چون انعام کنيم بر انسان به صحت و وسعت. أَعْرَضَ وَ نَأى بِجانِبِهِ: روى برگرداند از شکر ما و دور دارد جانب خود را از ما و از طريق حق برگرديد. کنايه از آنکه تکبر و تعظيم نمايد و حق‌ناشناسى و نمک‌نشناسى را پيش گيرد. حاصل آيه شريفه يادآورى است به ناسپاسى انسانى که وقتى او را به انواع نعم متنعم فرمائيم از تندرستى و فراخى و کارروانى و کارفرمائى انتظام امور، سرکشى کند و از شکرگزارى روى برگرداند، و حال آنکه عقل و وجدانش شکر منعم را واجب داند.
وَ إِذا مَسَّهُ الشَّرُّ: و چون او را مس کند شر از آفتى و دردى و مضرتى و فقرى. کانَ يَؤُساً: باشد در نهايت نوميدى از فرج و فضل الهى که آن علامت لئامت نفس و دنائت شخص خواهد بود. وصف براى جنس به اعتبار بعض افراد، پس مراد به آيه خاص باشد نسبت به آنانکه کفران نعمت نمايند به خلاف مؤمن که در عين شدت و محنت، اميد فرج و روح الهى را دارد. تسميه بلا و محنت به شر به اعتبار نظر کافى است از جهت آنکه اميد ثواب و عوض ندارد و مکروه طبع داند، و الا در حقيقت بلا و شدائد، صلاح و حکمت و صواب مى‌باشد.