تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
وَ لَقَدْ صَرَّفْنا لِلنَّاسِ فِي هذَا الْقُرْآنِ مِنْ کُلِّ مَثَلٍ فَأَبى أَکْثَرُ النَّاسِ إِلاَّ کُفُوراً (89)
جلد 7 - صفحه 438
وَ لَقَدْ صَرَّفْنا لِلنَّاسِ: و هر آينه بتحقيق گردانيديم و مکرّر ساختيم تقرير و بيان را براى تمامى مردمان فِي هذَا الْقُرْآنِ: در اين قرآن مِنْ کُلِّ مَثَلٍ از هر نوع و صنف از حکم و امثال و مواعظ و قصص و اخبار و اوامر و نواهى تا فايده آن عام باشد. يا آنکه از هر نوع مثل زديم تا مکلفان عبرت يابند و پند گيرند فَأَبى أَکْثَرُ النَّاسِ پس ابا کردند و نخواستند بيشتر مردمان إِلَّا کُفُوراً: مگر ناسپاسى را که انکار حق است. در کافى و عيّاشى از ابى حمزه از ابى جعفر عليه السّلام قال: نزل جبرئيل بهذه الاية هکذا فابى اکثر النّاس بولاية على الّا کفورا. «1» بنابراين تأويل آيه شريفه ميباشد.
شأن نزول «2»: مفسران نقل نمودهاند که أبو جهل و عتبه و شيبه و جمعى از قريش خدمت حضرت پيغمبر عرضه داشتند که شهر ما کم آب و زراعت مىباشد اين کوهها را از اطراف ما دور کن تا زمينهاى ما قابل زراعت شود و نهرها مانند نهرهاى شام و عراق روان گردان تا کشت کنيم و خداى خود را بگو تا ملائکه براى صدق دعوى تو بفرستد و ترا قصرهاى طلا و نقره دهد تا از فقر برهى و بگو تا آسمان را بر سر ما فرود آورد تا از عذاب او آگاه شويم و امثال اين سخنان از روى سرزنش مکرر کردند و بعد از الزام حجت بر ايشان باعجاز قرآن اين آيات مقترحه خواستند و عبد اللّه بن اميه مخزومى گفت ايمان نيارم تا نردبان بنهى و بر آسمان روى و من در تو نگاه کنم و نسخهاى بيارى بنام هر يک از ما بخوانيم و بدانيم تو پيغمبرى و با وجود اظهار اين آيات گمان برم که ترا تصديق نخواهم کرد حق تعالى آيات شريفه نازل فرمود:
«1» تفسير عياشى، جلد 2، صفحه 317- اصول کافى، جلد اوّل، کتاب الحجة، صفحه 424، حديث 64.
«2» مجمع البيان، جلد 3، صفحه 440.
جلد 7 - صفحه 439