اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
قُل لَو أَنتُم تَملِکُون‌َ خَزائِن‌َ رَحمَةِ رَبِّي إِذاً لَأَمسَکتُم خَشيَةَ الإِنفاق‌ِ وَ کان‌َ الإِنسان‌ُ قَتُوراً (100)
بفرما بآنها که اگر شما مالک ميشديد خزينه‌هاي رحمت الهي را در اينکه حال هم امساک ميکنيد از بذل و احسان از جهت ترس اينکه انفاق کنيد نقص پيدا مي کند مال شما و بفقر و فاقه دچار ميشويد فريدون بملک جهان نيم سير در خبر دارد
منهومان لا يشبعان طالب العلم و طالب المال
چنانچه بقارون گفتند وَ أَحسِن کَما أَحسَن‌َ اللّه‌ُ إِلَيک‌َ الي قوله قال‌َ إِنَّما أُوتِيتُه‌ُ عَلي عِلم‌ٍ عِندِي الاية قصص آيه 77 و 78 و نيز ميفرمايد:
وَ إِذا قِيل‌َ لَهُم أَنفِقُوا مِمّا رَزَقَکُم‌ُ اللّه‌ُ قال‌َ الَّذِين‌َ کَفَرُوا لِلَّذِين‌َ آمَنُوا أَ نُطعِم‌ُ مَن لَو يَشاءُ اللّه‌ُ أَطعَمَه‌ُ إِن أَنتُم إِلّا فِي ضَلال‌ٍ مُبِين‌ٍ يس آيه 47 و غير اينها از آيات قُل لَو أَنتُم شما کفار و مشرکين اگر تَملِکُون‌َ خَزائِن‌َ رَحمَةِ رَبِّي آنهم رحمت واسعه که انتهاء ندارد و تمام نميشود بالاخص تمام جواهرات روي کره زمين و معادن و اشجار و اراضي و انهار و غير اينها إِذاً لَأَمسَکتُم آنهم امساکي که خردلي از آن انفاق نکنيد خشية الانفاق وعده شيطانيست که ميفرمايد:
الشَّيطان‌ُ يَعِدُکُم‌ُ الفَقرَ الاية بقره 271 با اينکه انفاق في سبيل اللّه موجب زيادتي و برکت مال ميشود (زکاة مال بدر کن که فضله رز را، چه باغبان ببرد بيشتر دهد انگور) وَ کان‌َ الإِنسان‌ُ قَتُوراً قتور بمعني فتور و تضييق است اشاره ببخل که سستي ميکند در انفاق و تنگ ميگيرد در بذل و بخل ميکند در اعطاء
جلد 12 - صفحه 314
و تعبير بقتور براي مبالغه است (اشکال) بعضي گفتند که بسياري از افراد انسان داراي سخاوت وجود هستند و اينکه جمله بطور کلي ميفرمايد.
(جواب) چون طبيعت انسان اقتضاي جلوگيري دارد چون سر تا پا احتياج دارد که گفتند:
(سيه رويي ز ممکن در دو عالم || نشد هرگز جدا و اللّه اعلم)
أن‌‌به أَنتُم‌ُ الفُقَراءُ إِلَي اللّه‌ِ وَ اللّه‌ُ هُوَ الغَنِي‌ُّ الحَمِيدُ فاطر آيه 16 وَ اللّه‌ُ الغَنِي‌ُّ وَ أَنتُم‌ُ الفُقَراءُ محمّد صلّي اللّه عليه و اله و سلّم آيه 40 و سخاوت وجود بر خلاف طبيعة است بايد بزحمت تحصيل کرد چنانچه نوع اخلاق رذيله از اينکه باب است و ازاله آنها احتياج بمعالجه علمي و عملي دارد علمي برخورد بفوائد سخا و مضار بخل دنيوي و اخروي که گفتند
الجنة دار الاسخياء
شاب سخي‌ّ مراهق في الذنوب اقرب الي اللّه من عابد بخيل
السخاء شجرة في الجنة اغصانها متدلية فمن تمسک بغصن منها يجرّه الي الجنة و البخل شجرة في النار و من تمسک بغصن منها يجرّه الي النار
و غير اينها و معالجه عملي بذل است تا بدرجه ملکه برسد.