اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
وَ قُلنا مِن بَعدِه‌ِ لِبَنِي إِسرائِيل‌َ اسکُنُوا الأَرض‌َ فَإِذا جاءَ وَعدُ الآخِرَةِ جِئنا بِکُم لَفِيفاً (104)
و گفتيم از بعد از هلاکت فرعون و قوم او از براي بني اسرائيل که ساکن شويد و تصرف کنيد تمام اراضي فرعون را و مملکت مصر را زماني که وعده آخرت آمد تمام شما و آنها زنده ميشويد و در محشر شما را مياوريم وَ قُلنا مِن بَعدِه‌ِ ممکن است مرجع ضمير فرعون باشد يعني بعد از هلاکت فرعون و ممکن است غرق باشد
جلد 12 - صفحه 318
و اينکه اقرب است زيرا بنا بر احتمال اوّل انسب بنظر ميايد ضمير جمع من بعدهم (لبني اسرائيل) بتوسط وحي الهي بحضرت موسي و الّا بلا واسطه بني اسرائيل قابليّت خطاب ندارند و ممکن است مراد از قول اراده باشد که چنين اراده کرديم چنانچه ميفرمايد إِذا أَرادَ شَيئاً أَن يَقُول‌َ لَه‌ُ کُن فَيَکُون‌ُ يس آيه 80.
و در مقام خود گفته‌ايم که بمجرّد اراده ايجاد ميفرمايد و احتياج بکلمه کن هم ندارد و مراد از اراده علم بصلاح است چنانچه حکمت علم بمصلحت است اسکُنُوا الأَرض‌َ با کمال اطمينان که از چنگال فرعونيان نجات پيدا کرديد چنانچه ميفرمايد وَ إِذ أَنجَيناکُم مِن آل‌ِ فِرعَون‌َ يَسُومُونَکُم سُوءَ العَذاب‌ِ يُقَتِّلُون‌َ أَبناءَکُم وَ يَستَحيُون‌َ نِساءَکُم اعراف آيه 141.
و ميفرمايد يا بَنِي إِسرائِيل‌َ قَد أَنجَيناکُم مِن عَدُوِّکُم طه آيه 82 فَإِذا جاءَ وَعدُ الآخِرَةِ دنيا فاني شود و آخرت برپا گردد روز رستخيز جِئنا بِکُم لَفِيفاً لف‌ّ بمعني پيچيده شده است و جمع متفرق که تمام جن‌ّ و انس و ملک در يک صحرا جمع ميشوند و هر يک بجزاء خود ميرسند.