اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
وَ بِالحَق‌ِّ أَنزَلناه‌ُ وَ بِالحَق‌ِّ نَزَل‌َ وَ ما أَرسَلناک‌َ إِلاّ مُبَشِّراً وَ نَذِيراً (105) وَ قُرآناً فَرَقناه‌ُ لِتَقرَأَه‌ُ عَلَي النّاس‌ِ عَلي مُکث‌ٍ وَ نَزَّلناه‌ُ تَنزِيلاً (106)
و اينکه قرآن مجيد را ما بحق‌ّ نازل کرديم او را و بحق نازل شد و ما نفرستاديم ترا مگر بشارت دهنده بمؤمنين و مطيعين و انذار کننده کافرين و عاصين را و اينکه قرآن را ما متفرّقا نازل کرديم سوره سوره و آيه آيه تا اينکه تلاوت کني بر بندگان بآرامي جزء فجزء و نازل کرديم او را نازل کردني وَ بِالحَق‌ِّ أَنزَلناه‌ُ حق‌ّ مقابل باطل بمعني ثابت و محقّق و صواب و درست و بجا و بموقع است و لذا يکي از اسامي الهي حق است اشاره بمقام واجب الوجودي و باطل زائل و فاني و از بين رفتن و بر خلاف صواب است چنانچه گذشت در آيه 83 إِن‌َّ الباطِل‌َ کان‌َ زَهُوقاً وَ بِالحَق‌ِّ نَزَل‌َ تمام قرآن بر وفق حکمت و مصلحت از براي هدايت و ارشاد و سعادت بشر
جلد 12 - صفحه 319
است وَ ما أَرسَلناک‌َ و ما ترا نفرستاديم إِلّا مُبَشِّراً وَ نَذِيراً بشارت به اينکه ايمان کامل و اعمال صالحه و اخلاق فاضله موجب سعادت دنيا و آخرت و مثوبات و تفضّلات الهي و مشمول رحمت واسعه ميشود و انذار به اينکه شرک و کفر و عناد و ضلالت و فسق و اعمال سيّئه و ظلم و صفات رذيله مورث بلاء و عذاب و سخط و غضب حق در دنيا و آخرت ميشود وَ قُرآناً فَرَقناه‌ُ سوره سوره آيه آيه در ظرف بيست و سه سال نازل شد مثل تورية و انجيل نبود که دفعتا نازل شده و سرّ تفريق و علة آن لِتَقرَأَه‌ُ عَلَي النّاس‌ِ عَلي مُکث‌ٍ زيرا بايد اينکه امّت يکي يکي احکام و دستورات را بآنها ابلاغ کرد اگر يک دفعه تمام بآنها متوجّه شود زير بار نميروند چنانچه امروز هم اگر کافري بشرف اسلام مشرف شد بايد بتدريج احکام اسلام را باو تعليم و تزريق کرد وَ نَزَّلناه‌ُ تَنزِيلًا و ما نازل کرديم نازل کردني که گفتيم مراتب نزول قرآن.
اولا در عالم نورانيّت بر نور مقدس حضرت رسالت.
و ثانيا در لوح محفوظ.
و ثالثا در شب قدر در آسمان اوّل.
رابعا بر ملائکه و مخصوصا امين وحي جبرئيل.
و خامسا بر قلب مطهّر حضرت.
و سادسا بر امّت هر جزئي بموقع خود.