تفسیر اثنی عشری

تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی) قالَ أَ لَمْ أَقُلْ إِنَّکَ لَنْ تَسْتَطِيعَ مَعِيَ صَبْراً (72) قالَ أَ لَمْ أَقُلْ‌: گفت خضر آيا نگفتم وقتى که ميل نمودى به متابعت من. إِنَّکَ لَنْ تَسْتَطِيعَ مَعِيَ صَبْراً: بدرستى که تو هرگز طاقت ندارى صبر کردن با من را. تبصره: اين سخن خضر اعتراض نبوده بر موسى، بلکه اخبار بود به آنکه اول بار من نگفتم تو نتوانى صبر کنى با من. و نيز قول خضر «وَ کَيْفَ تَصْبِرُ عَلى‌ ما لَمْ تُحِطْ بِهِ خُبْراً» «1» نفى استطاعت را از موسى ننمود، بلکه گفت: چگونه صبر کنى بر آنچه به ظاهر منکر باشد نزد تو، و آگاه نباشى به باطن و حقيقت آن؛ و اگر مقصود نفى استطاعت بودى، هر آينه گفتى تو صبر نکنى، چه بدانى يا ندانى. و نيز قول موسى‌ «سَتَجِدُنِي إِنْ شاءَ اللَّهُ صابِراً» «2» صبر خود را مقيد به مشيت الهى نمود، زيرا خبر داد از ظاهر حال. بنابراين جايز باشد صبر نکند در ما بعد به اينکه امرى پيش آيد خلاف ظاهر و نتواند تحمل کند آن را، لذا معلق ساخت تا توهّم کذب در باره او نرود. «1» سوره کهف آيه 68. «2» سوره کهف آيه 69. جلد 8 - صفحه 93 مروى است که موسى نگاه کرد، ديد از آنجا که خضر کشتى را سوراخ کرده بود آب در کشتى نيامد؛ دانست معجزه، و بر وجه حکمت باشد، لذا عذر خواسته‌ «1».