تفسیر روان جاوید (ثقفى تهرانى)
لَقَدْ مَنَّ اللَّهُ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ إِذْ بَعَثَ فِيهِمْ رَسُولاً مِنْ أَنْفُسِهِمْ يَتْلُوا عَلَيْهِمْ آياتِهِ وَ يُزَکِّيهِمْ وَ يُعَلِّمُهُمُ الْکِتابَ وَ الْحِکْمَةَ وَ إِنْ کانُوا مِنْ قَبْلُ لَفِي ضَلالٍ مُبِينٍ (164)
ترجمه
هر آينه بتحقيق منت گذارد خدا بر گروندگان چون برانگيخت در ايشان پيغمبرى را از خودشان که ميخواند بر آنها آيات او را و پاک ميکند آنان را و ميآموزدشان کتاب و حکمت را و اگرچه بودند از پيش هر آينه در گمراهى آشکار.
تفسير
خداوند انعام فرمود بمؤمنين که پيغمبرى از بشر فرستاد در بين آنها که عربى و هم زبان با آنها بود تا بفهمند سخنان او را و مفتخر باشند بمبعوث شدن چنين پيغمبرى که اشرف مخلوقات است از بين آنها که اخسّ خلق بودند قبل از اسلام و بيمن قدوم او اعز خلق شدند در مدت کمى که ظاهرا باحکام او عمل مينمودند ولى بتدريج از حقائق اسلام دور افتادند که اينک نزديک است بحال اول برگردند و اين نبى اکرم بطورى تلاوت قرآن ميفرمود براى آنها که بمجرد شنيدن صوت آنحضرت مجذوب ميشدند و بعد از توجه بفصاحت و بلاغت و علو معانى آن و اخبار از مغيبات و کشف حقائق ايمان ميآوردند و از رجس کفر و عقايد باطله پاک مى‌شدند و هر جا شبهه يا اجمال يا ابهامى در آيات بود به بيان شافى وافى کافى حل و تعيين ميفرمودند و سنت سنيه را که مراد از حکمت است هر مقدار محل حاجت عامه بود ابلاغ فرموده بقيه را در نزد اهل بيت عصمت و طهارت خود بوديعت نهاده که در موقع لزوم و حاجت بيان فرمايند و بواسطه عمل بآن مؤمنين از لوث معاصى پاک و بزيور صلاح و تقوى و عبادات و اطاعات آراسته شوند اگرچه قبل از بعثت آنحضرت
جلد 1 صفحه 527
مردم در ضلالت شرک و بت پرستى و جهل و اخلاق رذيله بودند و بطورى اينعقايد و اعمال آنها را از انظار بزرگان دنيا انداخته بود که ابدا مورد اعتناء ملل دنيا نبودند و واضح بود بر همه عالم گمراهى و توحش آنان.