نکته‌های تفسیر نور

«وراء» به هر مکان پنهانى و پوشيده گفته مى‌شود؛ خواه آن مکان روبروى انسان باشد، يا پشت سر او. آنچه را انسان مشاهده مى‌کند، يک چهره‌ى ظاهرى امور است که چه بسا براى آن، چهره‌ى باطنى نيز وجود داشته باشد. ظاهر کارهاى خضر در ديدگاه حضرت موسى کار خلاف بود، ولى در باطن آن، راز و رمز و حقيقتى نهفته بود. خضر، کشتى را به‌گونه‌اى سوراخ نکرد که آب در آن رفته وسبب غرق شود، بلکه آن را معيوب ساخت. چه‌بسا عيب‌ها ونواقصى که مصلحت‌ها در آن است. «1» معيوب کردن کشتى براى آن بود که به دست آن پادشاه ستمگر نيفتد و آن بينوايان، بينواتر نشوند. در واقع دفع افسد به فاسد بود، که اين کار همه کس نيست و تشخيص اهمّ و مهم کار دين شناسان عميق است. اهل‌بيت عليهم السلام، گاهى برخى ياران خالص خود را در حضور ديگران نکوهش و عيبجويى مى‌کردند، تا مورد سوءظنّ حکومت ستمگر قرار نگيرند و جانشان سالم بماند. چنان که امام صادق عليه السلام از زراره انتقاد علنى کرد تا از آزار عبّاسيان درامان باشد، سپس به او پيام داد که براى حفظ جان تو چنين کردم. آنگاه اين آيه را تلاوت کردند: أَمَّا السَّفِينَةُ ... و فرمودند: تو بهترين کشتى اين دريايى که طاغوت در پى تو و مراقب توست. «2» کسانى پا به دنياى اسرار گذاشته و به باطن اشيا آگاه مى‌شوند که از مرحله‌ى ظاهر گذشته باشند، همچون موسى عليه السلام که عالم به شريعت بود و به آن عمل مى‌کرد، در دوره‌ى همراهى با خضر، به اسرار باطنى نيز آگاه شد. «1». بسا شکست کز آن کارها درست شود کليد رزق گدا پاى لنگ و دست شل است (صائب) «2». تفسير نورالثقلين. جلد 5 - صفحه 211