آیه ۷۹ سوره کهف

سوره کهف(الكهف)، آیه ۷۹ · جزء ۱۶ · صفحه ۳۰۲

أَمَّا السَّفِينَةُ فَكَانَتْ لِمَسَاكِينَ يَعْمَلُونَ فِي الْبَحْرِ فَأَرَدتُّ أَنْ أَعِيبَهَا وَكَانَ وَرَاءَهُم مَّلِكٌ يَأْخُذُ كُلَّ سَفِينَةٍ غَصْبًا

اما آن کشتی مال گروهی از مستمندان بود که با آن در دریا کار می‌کردند؛ و من خواستم آن را معیوب کنم؛ (چرا که) پشت سرشان پادشاهی (ستمگر) بود که هر کشتی (سالمی) را بزور میگرفت!

معنی کلمات و عبارات
«السَّفِینَةُ»: کشتی. «مَسَاکِینَ»: کسانی که درآمد و دارائی ایشان جوابگوی نیازهای آنان نباشد. شاید هم مراد کسانی باشد که نسبت به دیگران از نظر قدرت ضعیف و ناتوان باشند. «وَرَآءَ»: پشت سر. جلو و سر راه (نگا: ابراهیم / ). «غَصْباً»: مفعول مطلق، یا این که تأویل به مشتقّ می‌گردد و حال است.
نزول
نکات آیه
۱- هدف خضر(ع) از اقدام به معیوب ساختن کشتى، نجات دادن آن از غارت و مصادره سلطان غاصب بود. «أمّا السفینة ... فأردت أن أعیبها ... یأخذ کلّ سفینة غصبًا» ۲- کشتى سوراخ شده به دست خضر(ع)، در مالکیت گروهى از محرومان بود و تنها وسیله ارتزاق آنان به شمار مى آمد. «فکانت لمسکین یعملون فى البحر» ۳- کشتى و حمل و نقل دریایى، در زمان حضرت موسى(ع) از منابع درامد بود. «فکانت لمسکین یعملون فى البحر» ۴- شرکت، عقدى مشروع و سابقه دار در ادیان الهى است. «فکانت لمسکین یعملون فى البحر» ۵- حمایت نهایى از محرومان و تلاش سرّى در جهت منافع آنان، از جمله وظایف خضر(ع) بود. «فأردت أن أعیبها و کان وراءهم ملک یأخذ کلّ سفینة غصبًا» ۶- داشتن شغل و درامد، مانع صدق «مسکین» بر محرومان نیست. «و أمّا السفینة فکانت لمسکین» با وجود آن که صاحبان کشتى، داراى مالکیّت و درامد بوده اند، ولى کلمه «مسکین» بر آنان اطلاق شده است. بنابراین، در صدق عنوان مسکین، نداشتن هیچ نوع مالکیّت و یا شغل و درامد، دخیل نیست. ۷- در زمان وقوع داستان موسى و خضر(ع)، حکومتى ستم گر و غاصب وجود داشته است. «و کان وراءهم ملک یأخذ کلّ سفینة غصبًا» «وراء» به هر مکان مستور و پوشیده اى گر چه روبه رو باشد، اطلاق مى گردد. (قاموس) بنابراین، سلطان غاصب، یا پشت سر مساکین و در تعقیب کشتى داران بوده است و یا در پیش روى آنان بوده آن ها در مسیر خود با او برخورد مى کردند. ۸- مقارن با وقوع داستان موسى و خضر(ع)، پادشاهى، کلّیه کشتى هاى سالم را در آن منطقه، مصادره مى کرد. «و کان وراءهم ملک یأخذ کلّ سفینة غصبًا» مراد از «کلّ سفینة» - به قرینه «أن أعیبها» «کلّ سفینة صالحة» بوده است. ۹- غصب اموال مردم، حتى از سوى حاکمان، امرى ناروا است. «و کان وراءهم ملک یأخذ کلّ سفینة غصبًا» ۱۰- معیوب بودن کشتى حامل خضر و موسى(ع)، عامل صرف نظر پادشاه غاصب از تصرّف و مصادره آن شد. «فأردت أن أعیبها و کان وراءهم ملک یأخذ کلّ سفینة غصبًا» ۱۱- زیان رساندن به مال غیر، به منظور دفع زیان حتمى و بزرگ تر، جایز است. «فأردت أن أعیبها و کان وراءهم ملک یأخذ کلّ سفینة غصبًا» ۱۲- اولیاى خاص الهى، درصدد ناکام ساختن حاکمان غاصب و حفظ حقوق محرومان بوده اند. «فأردت أن أعیبها و کان وراءهم ملک یأخذ کلّ سفینة غصبًا» ۱۳- عملکرد خضر(ع) در مورد کشتى، مصداقى از تقدیم اهم، به هنگام مزاحمت آن با امرى مهم است. «و أمّا السفینة فکانت لمسکین ... یأخذ کلّ سفینة غصبًا» ۱۴- خضر(ع) از برخى حوادث آینده، آگاه بود و در برابر آن احساس مسؤولیت مى کرد. «و کان وراءهم ملک یأخذ کلّ سفینة غصبًا»
تفسیر (۱۰)
موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۵۰)
  • ادب خضر(علیه السلام) در انتساب معیوبکردنِ کشتی به خویش و نسبت صلاح به خداوند
  • خضر(علیه السلام)، خواهان اسیب زدن به کشتی جهت حفظ ان از تصاحب غاصبانه
  • اگاه شدن موسی(علیه السلام) به تاویل کارهای شگفتانگیز خضر(علیه السلام)+۳ آیه
  • نجات کشتی از غارت و مصادره سلطان غاصب، تاویل معیوب کردن ان به دست خضر(علیه السلام)+۱ آیه
  • ضرورت اجرای وظیفه، براساس فرمان خداوند و پرهیز از اِعمال نظر شخصی+۳ آیه
  • جهل به راز حوادث پیش امده، از عوامل ناشکیبایی و اعتراض+۷ آیه
  • جواز تصرّف در مال غیر، به قصد حفظ ان+۳ آیه
  • پادشاهی ستمگر و غاصب، در دوران موسی(علیه السلام)
  • جواز خسران اندک به اموال دیگران، در صورت دفع زیان حتمی و بزرگتر و در راستای مصحلت انان
  • سوراخ کردن کشتی و کشتن نوجوان، از موارد تقدیم اهم بر مهم، در رفتارهای اختصاصی خضر(علیه السلام)+۱ آیه
  • حکومتی ستمگر و غاصب، در زمان موسی و خضر(علیهما السلام)
  • سوراخ کردن کشتی متعلّق به مساکین، از رفتارهای خضر(علیه السلام)+۱ آیه
  • نجات کشتی از غارت و مصادره سلطان غاصب، هدف خضر(علیه السلام) از سوراخ کردن کشتی+۱ آیه
  • حمایت نهایی از محرومان و تلاش سرّی در جهت منافع انان، از جمله مسؤلیّتهای خضر(علیه السلام)+۱ آیه
  • حمل و نقل و کشتیرانی، از فواید دریا+۲ آیه
  • کار در دریا، از جمله فواید مهم ان برای مردم در عصر موسی(علیه السلام)
  • تلاش اسرارامیز خضر(علیه السلام)، در جهت منافع فقرا و بینوایان+۱ آیه
  • کارهای خضر(علیه السلام)، دارای اسرار و مصالح نهفته+۹ آیه
  • مشارکت اقتصادی صاحبان کشتی، در دوران موسی(علیه السلام)
  • شرکت در امور مالی، مشروع و جایز+۲ آیه
  • جواز ضرر زدن به مال دیگران به منظور دفع ضرر بزرگ تر و حتمی
  • هدف خضر(علیه السلام) از معیوب ساختن و ضرر زدن به کشتی، نجات دادن، ان از غارت و مصادره سلطان غاصب+۱ آیه
  • ضرر رساندن به مال غیر، به منظور دفع ضرر بزرگ تر، امری جایز
  • دفع مفسده بزرگتر، موجب جواز ضرر زدن به دیگران
  • جواز تصرّف در مال غیر، برای دفع مفسده ای بزرگ تر
  • اقدام خضر(علیه السلام) برای حمایت از مساکین و پیشگیری از غصب مال انان با معیوب ساختن کشتی انان
  • جواز زیان رساندن به مال غیر، به منظور دفع غصب از ان
  • غصب کشتیهای سالم از ناحیه حاکم و پادشاه عصر موسی و خضر(علیهما السلام)+۱ آیه
  • معیوب ساختن کشتی، به دست خضر(علیه السلام)جهت جلوگیری از غصب ان+۱ آیه
  • احسان به مساکین، دارای ارزشی والا نزد خداوند
  • اولیای خاص الهی، در صدد حفظ اموال مساکین در غیاب انان+۲ آیه
  • حمایت نهایی از مساکین و تلاش سرّی در جهت حفظ اموال انان، از جمله وظایف خضر(علیه السلام)
  • کشتی سوراخ شده به دست خضر(علیه السلام) در مالکیّت گروهی از مساکین مورد حمایت خضر(علیه السلام)
  • کشتی، ابزاری قرار داده شده از سوی خدا، برای کسب و کار+۲ آیه
  • کشتی، ابزار و دست مایه کار، در زمان موسی و خضر(علیهما السلام)+۱ آیه
  • اجرت گرفتن بر کار، پذیرفته شده در دوران موسی(علیه السلام)+۱ آیه
  • کار با کشتی، سرمایه کار و از منابع درامد ساحل نشینان، در زمان حضرت موسی(علیه السلام)
  • حمایت خضر(علیه السلام) از محرومان ارتزاق کننده از کار با کشتی با معیوب ساختن ان، به منظور حفظ ان از مصادره، به وسیله عمّال حکومت ظالم
  • کشتی، سرمایه کار برای محرومان، در زمان حضرت موسی(علیه السلام)
  • حمایت خضر(علیه السلام) از سرمایه کار محرومان، با معیوب ساختن کشتی، به منظور حفظ ان از مصادره، از سوی عمّال حکومت ظالم
  • غصب و مصادره کشتیهای سالم، به وسیله حاکمان غاصب، در دوران موسی و خضر(علیهما السلام)
  • حرکت کشتیها در بستر دریاها، برای تجارت+۳ آیه
  • اسیب رسانی خضر(علیه السلام) به کشتی مساکین و اعتراض شدید موسی(علیه السلام) به این امر+۱ آیه
  • مالکیّت گروهی از مساکین، بر کشتی سوراخ شده از سوی خضر(علیه السلام)+۱ آیه
  • غصب و مصادره کشتیهای سالم، به فرمان حاکمان دوران خضر(علیه السلام)موجب معیوب ساختن کشتی مساکین، به وسیله ان حضرت+۱ آیه
  • غصب اموال مردم، حتّی از سوی حاکمان، امری ناروا
  • خضر علیه السلام درصدد ناکام ساختن پادشاه ستمگر از غصب مال محرومان، به وسیله معیوب ساختن کشتی
  • حرمت اموال به دست امده از راه غصب+۲ آیه
  • علم خضر علیه السلام به اراده و مشیّت الهی، سبب اقدامات وی در سوراخ کردن کشتی، تعمیر دیوار و کشتن نوجوان+۲ آیه
  • بهرهمندی خضر علیه السلام از ولایت الهی و تصرّف او در امور به فرمان خدا+۵ آیه
واژه‌ها