تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
آتُونِي زُبَرَ الْحَدِيدِ حَتَّى إِذا ساوى بَيْنَ الصَّدَفَيْنِ قالَ انْفُخُوا حَتَّى إِذا جَعَلَهُ ناراً قالَ آتُونِي أُفْرِغْ عَلَيْهِ قِطْراً (96)
پس پائين آمده گفت:
آتُونِي زُبَرَ الْحَدِيدِ: بياريد قطعه‌هاى آهن، يعنى پاره‌هاى بزرگ آهن و مزد کار کردن از من بگيريد. منقول است که امر نمود تا خشتهاى آهنين بساختند و ميان آن دو کوه را که چهار هزار قدم طول و شصت و پنج گز عرض، کندند تا به آب رسيد. پس در زير سنگهاى خار، و روى آن خشتهاى آهنين فرش کردند «1». حَتَّى إِذا ساوى بَيْنَ الصَّدَفَيْنِ: تا چون مساوى شد ميان هر دو طرف کوه، يعنى فرش تمام شد، حکم نمود تا هيمه بسيار بالاى آن ريختند و دمها بر اطراف آن نصب نمودند. قالَ انْفُخُوا حَتَّى إِذا جَعَلَهُ ناراً: گفت عمله‌ها را که بدميد در آن آهنها تا آنکه گردانيد آن خشتهاى آهنين را مانند آتش.
فخر رازى گويد: اين چنين سد بستن ذو القرنين خارق عادتى باشد، زيرا قطعات کثيره آهن وقتى که همه آتش شوند، هيچ حيوانى اقتدار و تمکين ندارد که نزديک آن رود و آتش بر آن روشن کردن ممکن نيست مگر نزديک آن رفتن، پس کأنه حق تعالى به قدرت کامله منصرف فرموده است تأثير اين حرارت عظيمه را از ابدان اين دمندگان.
صاحب تفسير لباب گفته «قيل انّ السّدّ کالبرد المحبر طريقة سوداء و طريقة حمراء» قالَ آتُونِي أُفْرِغْ عَلَيْهِ قِطْراً: گفت بياوريد تا بريزم بر بالاى آهنهاى گرم
«1» مدرک سابق.
جلد 8 - صفحه 120
شده روى گداخته شده، و بر اين گونه ديوارى صد و پنجاه گز ارتفاع برآمد مانند کوهى يکپارچه و هموار و متساوى.