آیه ۹۶ سوره کهف

سوره کهف(الكهف)، آیه ۹۶ · جزء ۱۶ · صفحه ۳۰۳

آتُونِي زُبَرَ الْحَدِيدِ حَتَّىٰ إِذَا سَاوَىٰ بَيْنَ الصَّدَفَيْنِ قَالَ انفُخُوا حَتَّىٰ إِذَا جَعَلَهُ نَارًا قَالَ آتُونِي أُفْرِغْ عَلَيْهِ قِطْرًا

قطعات بزرگ آهن برایم بیاورید (و آنها را روی هم بچینید)!» تا وقتی که کاملاً میان دو کوه را پوشانید، گفت: «(در اطراف آن آتش بیفروزید، و) در آن بدمید!» (آنها دمیدند) تا قطعات آهن را سرخ و گداخته کرد، و گفت: «(اکنون) مس مذاب برایم بیاورید تا بر روی آن بریزم!»

معنی کلمات و عبارات
«آتُونِی»: برایم بیاورید. «زُبَر»: جمع زُبْرَة، قطعات. «سَاوَی»: برابر و همسان کرد. هر دو سو را یکی کرد. «بَیْنَ»: مفعولٌ‌به است. «الصَّدَفَیْنِ»: دو جانب، دو سو. «أُنفُخُوا»: بدمید. فوت کنید. «أُفْرِغْ»: بریزم. «قِطْراً»: مس گداخته.
نزول
نکات آیه
۱- ذوالقرنین، مردم را به تهیه پاره هاى آهن، براى احداث سد فرمان داد. «ءاتونى زبر الحدید» «زُبَر» جمع «زُبرة» به معناى «قطعات» است. «زبر الحدید» یعنى: «قطعه هى آهن». راغب در مفردات آن را «قطعات بزرگ آهن» دانسته است. ۲- آهن، نقشى اصلى و مهم، در بناى سد ذوالقرنین داشت. «ءاتونى زبر الحدید حتّى إذا ساوى بین الصدفین» گرچه در مصالح ساختمانى سدّ، از مس نیز استفاده شده، ولى از «حتى إذا ساوى ...» دانسته مى شود که تمام فضاى بین دو کوه، ابتدا، از آهن پاره ها آکنده شد و مس ذوب شده، تنها، براى پیوند آن قطعات به کار رفت. ۳- مردم عصر ذوالقرنین، با استخراج آهن و تهیه آن، از پیش آشنا بودند. * «ءاتونى زبر الحدید» فرمان ذوالقرنین به تهیه آهن، نشان این است که مردم، قبلاً، با آن آشنا بوده و آهن در اختیار داشته اند. ۴- ذوالقرنین، ارتفاع سدّ آهنین را تا لبه دو کوه مجاور، بالا برد. «حتّى إذا ساوى بین الصدفین» «صدف» به معناى جانب و کرانه است و «الصدفین» یعنى: «جانب دو کوه که در دو طرف سدّ قرار داشت». فعل «ساوى» دلالت بر تسویه و برابرى ارتفاع سد با لبه دو کوه دارد. ۵- ذوالقرنین، براى سرخ کردن آهن هاى به کار رفته در سد، کوره هاى بزرگى را در مجاورت سد ایجاد کرد. «حتّى إذا ساوى بین الصدفین قال انفخوا» «نفخ» به معناى «دمیدن» است. و دمیدن در دیواره سدّ براى سرخ کردن آن، نیازمند کوره هاى بزرگ است تا بتواند آتش و اکسیژن را به مقدار مورد نیاز به دیواره بزند تا شرایط براى ریختن آلیاژ مسّ بر روى آن فراهم گردد. ۶- ذوالقرنین، به دمیدن در کوره ها، تا حدّ سرخ شدن پاره هاى آهن به کار رفته در دیواره سدّ، فرمان داد. «قال انفخوا حتّى إذا جعله نارًا» ۷- ذوالفرنین، از مسّ مذاب، براى پر کردن میان پاره هاى آهن اسکلت سد، استفاده کرد. «ءاتونى أُفرغ علیه قطرًا» «افراغ» به معناى «خالى کردن ظرف و ریختن محتویات آن» است و «قطرًا» (مسّ مذاب) مفعول براى «أُفرغ» است و مفعول «آتونى» به قرینه «قطرًا» محذوف است. ۸- ذوالقرنین، از نحوه ساختن و بناى سد و کیفیت ذوب فلزات و ترکیب آن، آگاهى دقیق داشت. «ءاتونى زبر الحدید ... أُفرغ علیه قطرًا» ۹- ذوالقرنین، بر احداث سد و مراحل آن، نظارت و مدیریت مستقیم داشت. «ءاتونى ... قال انفخوا ... ءاتونى أُفرغ علیه قطرًا» ذکر ضمایر به صورت «متکم وحده»، جملگى، گواه معشرت و نظارت دقیق ذوالقرنین بر احداث سد است. ۱۰- صنعت ذوب فلز، در تمدن زمان ذوالقرنین، وجود داشته است. «قال انفخوا حتّى إذا جعله نارًا قال ءاتونى أُفرغ علیه قطرًا» ۱۱- ترکیب آهن و مسّ، فلزى بسیار مستحکم و غیر قابل نفوذ به دست مى دهد. «ءاتونى زبر الحدید ... أُفرغ علیه قطرًا» ریختن مس گداخته بر آهن هاى نزدیک به ذوب، گویاى آن است که جنس ترکبى، به فلزى بسیار مستحکم تبدیل خواهد شد.
تفسیر (۱۰)
موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۶۶)
  • فرمان ذوالقرنین به افروختن اتش برای ذوب کردن فلزات
  • نقش اتش در گداختن اهن و روی، برای سدسازی و ایجاد موانع مستحکم
  • فراورده ترکیب اهن و مس، الیاژی بسیار مستحکم و غیر قابل نفوذ
  • اهن، دارای سابقهای تاریخی و عنصری شناخته شده در زمانهای گوناگون+۳ آیه
  • توانایی ذوالقرنین بر ذوب اهن و فلزات و ترکیب انها
  • امکان ذوب و تغییر و تبدیل اهن به شکلهای گوناگون+۲ آیه
  • وجود صنعت ذوب اهن در دوران ذوالقرنین
  • ذوب کردن اهن در عصر ذوالقرنین با دمیدن در اتش
  • نقش اهن و مس گداخته در کیفیت ساخت سد عظیم ذوالقرنین
  • مخلوطی از اهن و مس گداخته، عامل ایجاد سدهای مستحکم+۱ آیه
  • به کار بردن اهن در بنای سدی نیرومند و مستحکم، از سوی ذوالقرنین+۱ آیه
  • نظارت مستمرّ مسؤولان، سبب بهرهگیری بهینه از امکانات اقتصادی+۶ آیه
  • درخواست ذوالقرنین از مردم برای کمک در ساختن سد+۲ آیه
  • اقدام ذوالقرنین به ساختن سدّی برای جلوگیری از هجوم یاجوج و ماجوج+۲ آیه
  • استفاده از اهن برای ساختن سدّ، در عصر ذوالقرنین+۲ آیه
  • همیاری و تعاون مردم ساکن میان دو کوه با ذوالقرنین، در پدید اوردن سدّ مانع از هجوم یاجوج و ماجوج+۲ آیه
  • تاسیس و گسترش تمدّنی عظیم در عصر ذوالقرنین+۴ آیه
  • پایهریزی و شکوفایی تمدّنهایی بزرگ، در سایه حکومتهای خدادادی رهبران الهی+۶ آیه
  • برخورداری از حکومت، نشانه تمدّن+۴ آیه
  • ساختن سدّ اهنین بین دو کوه از سوی ذیالقرنین، نشانه تمدّن گسترده وی+۴ آیه
  • صنعت و ذوب فلزات، از نشانههای تمدّن+۴ آیه
  • برخورداری از توان و امکانات، از نشانههای تمدّن+۴ آیه
  • حمایت ذوالقرنین از محرومان، در ایّام حکومتش+۸ آیه
  • اشنایی مردم عصر ذوالقرنین با ساخت کوره های ذوب فلزات و مخلوط کردن فلزات گداخته و ساخت الیاژ
  • تمدّن، در دوران ذوالقرنین+۱ آیه
  • اشنایی مردم به صنعت سدّسازی، در دوران ذوالقرنین+۲ آیه
  • اهن، مس و ترکیب ان، دو مورد استفاده در دوران ذوالقرنین
  • سدّسازی ذوالقرنین، جهت جلوگیری از افسادگری یاجوج و ماجوج+۳ آیه
  • فرمان ذوالقرنین، به تهیّه پاره های اهن برای احداث سدّ
  • استفاده ذوالقرنین از اهن و مس مذاب، در سدّسازی
  • سدّسازی ذوالقرنین، جهت جلوگیری از افسادگری یاجوج و ماجوج+۳ آیه
  • دانش و قدرت انسان، جلوه ای از رحمت پروردگار در اعتقاد ذوالقرنین+۴ آیه
  • اشنایی ذوالقرنین به ذوب مس
  • اشنایی ذوالقرنین به صنعت سدسازی+۲ آیه
  • اشنایی ذوالقرنین به ذوب اهن و اهنگری
  • اشنایی ذوالقرنین به کیفیّت ذوب فلزات و ترکیب انها در سدسازی
  • سدّ ساخته شده به دست ذوالقرنین، مستحکم و غیرقابل نفوذ+۲ آیه
  • نپذیرفتن کمکهای مردم و اظهار بی نیازی از ان، از سوی ذوالقرنین+۲ آیه
  • برخورداری ذوالقرنین، از توان و قدرت سدّسازی، جلوه ای از رحمت الهی در بینش ذوالقرنین+۴ آیه
  • تدارکات و نیروی انسانی، دو عنصر مهم در مدیریّت پروژه از نظر ذوالقرنین+۳ آیه
  • نظارت مستقیم ذوالقرنین، بر پروژه ساخت سدّ+۲ آیه
  • دانش و نظارت مستقیم ذوالقرنین در مدیریّت سدّسازی، موجب استحکام، نفوذناپذیری و مؤثّر واقع شدن سدّ در جلوگیری از حمله یاجوج و ماجوج+۳ آیه
  • اشنایی مردم عصر ذوالقرنین، به استخراج اهن و ذوب فلزات
  • وعده ذوالقرنین به بقا و استحکام سدّ، تا موعدی مقرّر (قیامت)+۲ آیه
  • اجرا و تاسیس سدّ ذوالقرنین، با نظارت و مدیریّت مستقیم ذوالقرنین+۱ آیه
  • دستور ذوالقرنین به مردم، درباره تهیّه قطعات اهن، برای احداث سدّ+۱ آیه
  • استحکام سدّ ذوالقرنین، مانع نفوذ یاجوج و ماجوج+۲ آیه
  • اهن، دارای نقش اساسی در بنای سدّ ذوالقرنین
  • کاربرد مس مذاب در سدّ ذوالقرنین
  • ذوالقرنین، دفع کننده فساد یاجوج و ماجوج؛ با کمک خواهی از مردم و ساختن سدّی بزرگ+۲ آیه
  • سدّسازی ذوالقرنین، برای ایجاد امنیّت و جلوگیری از فسادگری یاجوج و ماجوج+۲ آیه
  • اعتراف ذوالقرنین به بهره مندی وی از رحمت پروردگار، در داشتن قدرت بر ساختن سدّ+۳ آیه
  • تمدّنها، از اثار و نشانه های قدرت خدا+۶ آیه
  • اعتقاد و توجّه به منشا دانستن خداوند، در اعطای قدرت و امکانات، زمینه ای برای اجتناب از چشمداشت هرگونه اجرت از مردم، در مقابل عملکرد خود برای انان+۶ آیه
  • شایسته بودن اعتراف به منشا بودن خداوند برای قدرت و قلمداد کردن ان با عنوان رحمت و نعمت الهی+۶ آیه
  • قطعات بزرگ و ضخیم اهن، ابزار ساختن سدّ به دست ذوالقرنین+۱ آیه
  • مس ذوب شده، از ابزار ساختن سدّ به دست ذوالقرنین+۱ آیه
  • معمول بودن استخراج اهن و مس، در گذشته دور
  • ساخته شدن سدّ با اهنهای ضخیم و مسهای ذوب شده، به دست ذوالقرنین+۱ آیه
  • رسیدن ذوالقرنین به تنگه ای میان دو کوه در سفرهای خود و ساختن سدّی در میان ان دو، برای جلوگیری از هجوم متجاوزان+۲ آیه
  • پاسخگویی به سؤالات و نیازهای مردم، از وظایف پیامبر صلی الله علیه و اله+۱ آیه
  • استحکام و نفوذ ناپذیرشدن فلز، در صورت ترکیب از اهن و مس+۱ آیه
  • استفاده ذوالقرنین از مس مذاب، برای پرکردن میان پارههای اهن، در بنای سدّ+۱ آیه
  • استفاده ذوالقرنین از مس، در ساختن سد+۱ آیه
  • استفاده از اهن و مس، در ساخت سدّ ذوالقرنین+۱ آیه
  • تمّدنی عظیم در مغرب زمین، در عصر ذیالقرنین+۵ آیه
واژه‌ها