تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
أَ فَحَسِبَ الَّذِينَ کَفَرُوا أَنْ يَتَّخِذُوا عِبادِي مِنْ دُونِي أَوْلِياءَ إِنَّا أَعْتَدْنا جَهَنَّمَ لِلْکافِرِينَ نُزُلاً (102)
أَ فَحَسِبَ الَّذِينَ کَفَرُوا: آيا گمان مى‌کنند آنانکه کافر شدند. أَنْ يَتَّخِذُوا عِبادِي: آنکه فرا گيرند بندگان مرا، يعنى عيسى و عزير و ملائکه را. مِنْ دُونِي أَوْلِياءَ: غير از ذات من دوستان، يعنى معبودانى که نفع دهد ايشان را. حاصل آنکه گمان مى‌کنند کافران که فرا گرفتن ايشان بندگان مرا به خدائى، نفع خواهد رسانيد (استفهام به معنى انکار) يعنى اتخاذ ايشان جمعى را به معبوديت هيچ فايده‌اى نخواهد داشت ايشان را. ابن عباس گفته «3»: مراد «بعبادى»
«1» التوحيد صدوق، ص 352، باب الاستطاعة، روايت 19.
«2» تفسير برهان ج 2 ص 494 بنقل از على بن ابراهيم قمى.
«3» منهج الصادقين ج 5 ص 387.
جلد 8 - صفحه 126
شياطين و اصنامند لقوله «إِنَّ الَّذِينَ تَدْعُونَ مِنْ دُونِ اللَّهِ عِبادٌ أَمْثالُکُمْ» «1» بعد تهديد مى‌فرمايد: إِنَّا أَعْتَدْنا جَهَنَّمَ لِلْکافِرِينَ نُزُلًا: بدرستى که ما مهيا فرموديم جهنم را روز جزا براى کافران پيشکشى، يا منزلى و مأوائى. و بنا بر معنى اول تهکم و تنبيه است بر آنکه ايشان را عذابى خواهد بود که جهنم در پيش آن محقر باشد.