اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
أَ فَحَسِب‌َ الَّذِين‌َ کَفَرُوا أَن يَتَّخِذُوا عِبادِي مِن دُونِي أَولِياءَ إِنّا أَعتَدنا جَهَنَّم‌َ لِلکافِرِين‌َ نُزُلاً (102)
آيا پس از اينکه همه ادلّه و براهين و معجزات انبياء گمان ميکنند کساني که کافر شدند بگيرند بنده‌گان مرا اولياء خود از غير من محقّقا ما مهيّا کرده‌ايم جهنم را از براي کافرين که منزلگاه آنها باشد و در آن نازل شوند أَ فَحَسِب‌َ الَّذِين‌َ کَفَرُوا ادلّه توحيد بجميع مراتب از توحيد ذاتي صفاتي افعالي عبادي نظري آن قدر زياد است که از ابده بديهيّات بشمار ميرود چنانچه گفتند (دل هر ذرّه را که بشکافي وحده لا شريک له گويد) مع ذلک دستگاه شرک بسيار وسعت پيدا کرده مسيحيها قائل بتثليث شدند جماعتي از مشرکين عبده ملائکه شدند جماعتي عبده انبياء شدند باغواي شيطان صورت انبياء را ميگذاردند و بآنها سجده ميکردند گبرها قائل به يزدان و اهرمن شدند خالق خيرات و شرور بسياري از اهل سنت و جماعت قائل بصفات زائده شدند عرفاء صوفيّه گفتند صورت مرشد را بايد در نظر گرفت جمعي از شيعه در حق امير المؤمنين و ائمه طاهرين مقام الوهيت قائل شدند حتي در اخبار دارد که فرمود
ادني الشرک ان تقول للحصات نواتا
يعني يک چيزي در دين تغيير دهد حرامي را حلال داند و واجبيرا حرام شمارد أَن يَتَّخِذُوا عِبادِي کساني که سر تا پا احتياج بخدا دارند و طوق بنده‌گي را بر گردن انداختند من دوني غير از پروردگار خود آنها را اولياء و توجّه بآنها بلي واسطه قرار دادن و شفاعت در پيشگاه الهي مربوط بشرک نيست إِنّا أَعتَدنا جَهَنَّم‌َ دليل بر اينکه بهشت و جهنّم قبلا خلق شد و تهيّه شده است بهشت بر اهل ايمان و تقوي و عمل صالح و جهنّم لِلکافِرِين‌َ نُزُلًا بجميع اقسام کفر و کساني که در حکم کفر هستند.
407