در روايات، اين آيه به منکران ولايت اميرمؤمنان على عليه السلام «1» و کسانى که در انجام حج، امروز و فردا مى‌کنند «2» تفسير شده است.
حضرت على عليه السلام فرمود: مصداق آيه، اهل کتابند که در آغاز برحق بودند، سپس بدعت‌هايى در دين گذاشتند و گمان مى‌کردند که کار نيکى انجام مى‌دهند. آنگاه فرمود: «و ما اهل النهر منهم ببعيد»، نهروانيان دست کمى از آنان ندارند. «3»
امام حسين عليه السلام در دعاى عرفه مى‌فرمايد: خدايا خوبى‌هاى ما بدى است و حقيقت‌هاى ماادّعايى بيش نيست.
همان گونه که بهره‌مندى‌ها متفاوت و داراى درجاتى است؛ دو برابر، چند برابر، ده برابر:
«ضِعْفٌ، اضعاف، عَشْرُ أَمْثالِها» و گاهى هفت صد برابر، «فِي کُلِّ سُنْبُلَةٍ مِائَةُ حَبَّةٍ» «4» و گاهى فوق تصوّر، «فَلا تَعْلَمُ نَفْسٌ ما أُخْفِيَ لَهُمْ» «5»، ضرر و زيان‌ها نيز داراى مراحل و تفاوت‌هايى است:
الف: گاهى معامله‌ى بدى است. «بِئْسَمَا اشْتَرَوْا» «6»
«1». تفسير نورالثقلين.
«2». تفسير ابوالفتوح.
«3». تفسير مجمع‌البيان.
«4». بقره، 261.
«5». سجده، 17.
«6». بقره، 90.
جلد 5 - صفحه 232
ب: گاهى سودى ندارد. «فَما رَبِحَتْ تِجارَتُهُمْ» «1»
ج: گاهى خسارت است. «اشْتَرَوُا الضَّلالَةَ بِالْهُدى» «2»*
د: گاهى غرق در زيان است. «لَفِي خُسْرٍ» «3»
ه: گاهى خسارت بزرگ و آشکار است. «خُسْراناً مُبِيناً» «4»
و: گاهى خسارت در تمام ابعاد است. «بِالْأَخْسَرِينَ أَعْمالًا» «5»
زيانکاران چند گروهند:
الف: گروهى که کار نيک نمى‌کنند.
ب: گروهى که براى دنيا کار مى‌کنند، نه آخرت.
ج: گروهى که کار مى‌کنند و مى‌دانند که کارشان صحيح نيست.
د: گروهى که در زيانند و مى‌پندارند که سود مى‌برند.
سه گروه اوّل، ممکن است با توبه به فکر اصلاح خود و جبران بيفتند، ولى گروه چهارم چون به فکر چاره نمى‌افتند، بدترين مردمند. مثل راهبان مسيحى که خود را از لذّات حلال دنيا محروم مى‌کنند ومورد انتقاد انبيا نيز هستند، يا مثل زاهدنماهاى رياکار.
کسانى که اعتقادات صحيحى ندارند و از پندارهاى باطل خود پيروى مى‌کنند، تنها در يک عمل خسارت نمى‌کنند، بلکه در همه‌ى برنامه‌ها زيان مى‌بينند. زيرا معيار ارزش هر کارى انگيزه‌ى درست آن است و قرآن نيز با تعابيرى همچون: أَ حَسِبَ يَحْسَبُونَ، لا يَحْسَبَنَ، أَ فَحَسِبْتُمْ و ... از حسابگرى‌هاى متّکى به خيال و پندار بى‌اساس، انتقاد کرده است.