اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
بِسم‌ِ اللّه‌ِ الرَّحمن‌ِ الرَّحِيم‌ِ
الر کِتاب‌ٌ أَنزَلناه‌ُ إِلَيک‌َ لِتُخرِج‌َ النّاس‌َ مِن‌َ الظُّلُمات‌ِ إِلَي النُّورِ بِإِذن‌ِ رَبِّهِم إِلي صِراطِ العَزِيزِ الحَمِيدِ «1»
امّا کلام در فضل سوره- از إبن بابويه باسناده از عنبسة بن مصعب از حضرت صادق عليه السّلام فرمود
(من قرء سورة ابراهيم و الحجر في رکعتين جميعا لم يصبه فقر ابدا و لا جنون و لا بلوي)
و عياشي هم روايت کرده بهمين مفاد.
و روايتي از حضرت صادق عليه السّلام مرسلا نقل کردند که فرمود
(من کتبها علي خرقة بيضاء و جعلها علي عضد طفل صغير امن من البکاء و الفزع و التوابع و سهّل اللّه فطامه عليه باذن اللّه تعالي.
) الر مکرر گفته شده رموزي است بين اللّه و رسوله کِتاب‌ٌ أَنزَلناه‌ُ إِلَيک‌َ قرآن مجيد است که خداوند نازل فرموده که يکي از اسامي قرآن کتاب است چون مجموع بين الدّفتين شده و مراتب نزول هم مکررا بيان شده تا بر قلب مطهر پيغمبر صلّي اللّه عليه و آله و سلّم که مفاد اليک است.
جلد 11 - صفحه 356
لِتُخرِج‌َ النّاس‌َ جميع افراد بشر بلکه جن‌ّ و انس تا قيام قيامت و لام لتخرج لام عاقبت نيست زيرا لازم ميآيد جميع افراد بشر مؤمن شوند بلکه علية است که خداوند اراده فرموده باراده تشريعي يعني تکليف و فرض فرموده بر جميع ناس و حکمت نزول قرآن اينست مِن‌َ الظُّلُمات‌ِ إِلَي النُّورِ از ظلمت جهل بنور علم، از شرک بتوحيد، از کفر بايمان، از ضلالت بهدايت، از معاصي بعبادت و طاعت، از صفات رذيله بملکات حسنه، از علائق بزخارف دنيوي بمثوبات اخروي از توجه بغير خدا بخداوند متعال، از آتش جهنم بنعم بهشت و بالجمله از کليه شرور بکليه خيرات.
بِإِذن‌ِ رَبِّهِم که مشيت او هم موافقت کند و محل هم قابل باشد و توفيق هم شامل شود إِلي صِراطِ العَزِيزِ الحَمِيدِ صراط مستقيم که او را مشمول رحمتهاي خود و عنايات و تفضلات و قرب بمقام ربوبي نمايد که هر يک از اينها طريقي است بسوي او که فرمود
الطرق الي اللّه بعدد انفاس الخلائق
جميع عقائد حقه و اعمال صالحه و اخلاق حميده طرق الي اللّه است و صراط الهي است که صراط مستقيم است.
العَزِيزِ الحَمِيدِ عزيز شامل جميع صفات ذاتيه ميشود: علم، قدرت، حيات، کبريايي، عظمت، علوّ و غير اينها. و حميد شامل جميع صفات فعليه افعال الهي از خلق و رزق و اماته و احياء و اعطاء و غني و فقر و صحت و مرض و تمام افعال تشريعيه از ارسال رسل و جعل احکام و انزال کتب و نصب خليفه و غير اينها تمام موافق حکمت و مصلحت و بجا و بموقع پسنديده است.