اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
وَ يَقُول‌ُ الَّذِين‌َ کَفَرُوا لَست‌َ مُرسَلاً قُل کَفي بِاللّه‌ِ شَهِيداً بَينِي وَ بَينَکُم وَ مَن عِندَه‌ُ عِلم‌ُ الکِتاب‌ِ (43)
و ميگويند کساني که کافر شدند که نيستي تو پيغمبر و رسول از جانب خدا بفرما بانها که کافيست بر اثبات رسالت من بخداوند تعالي که شاهد است بين من و بين شما کفار و کسي که نزد او است علم کتاب.
کلام در اينکه آيه شريفه در چند جمله واقع ميشود: جمله اولي در اينکه کفار و مشرکين منکر رسالت حضرت بودند و حضرت مدّعي رسالت بود و البته مدعي بايد اقامه حجت و دليل بر دعواي خود کنند که گفتند وَ يَقُول‌ُ الَّذِين‌َ کَفَرُوا اعم‌ّ از مشرکين و يهود و نصاري و مجوس و ساير فرق کفار لَست‌َ مُرسَلًا بلکه کذّاب و مفتري و مجنونش شمردند حضرت اقامه دليل بر دعواي
جلد 11 - صفحه 354
خود نمود که من دو شاهد بزرگ دارم خدا و کسي که نزد او است علم کتاب.
جمله ثانيه- شهادت خداوند را از چه راهي ميتوان اثبات کرد که ميفرمايد قُل کَفي بِاللّه‌ِ شَهِيداً بَينِي وَ بَينَکُم معجزات صادره از آن حضرت که اعظم آنها همين قرآن است و ساير معجزات چه معجزات بدني آن حضرت و چه خارجي که بسيار است و قبلا تذکر داده‌ايم و ذکر آنها از وضع تفسير خارج است حواله ميدهيم بمجلد اول کلم الطيب صفحه 304 و نقل کلام کاشف الغطاء در باب جهاد مراجعه کنيد.
جمله ثالثه- وَ مَن عِندَه‌ُ عِلم‌ُ الکِتاب‌ِ اخبار قريب بتواتر داريم که مراد امير المؤمنين عليه السّلام است و در بعض آنها و ائمه طاهرين هستند، و مي‌گوييم اگر مراد از کتاب قرآن مجيد باشد عالم بظاهر و باطن بلکه هفتاد بطن و عالم بتأويلات قرآن منحصر باين خاندان است چنانچه ميفرمايد وَ ما يَعلَم‌ُ تَأوِيلَه‌ُ إِلَّا اللّه‌ُ وَ الرّاسِخُون‌َ فِي العِلم‌ِ آل عمران آيه 7، و اگر مراد لوح محفوظ است اينها عالم بآن هستند و لکن نظر به اينکه در بسياري از اخبار مذکوره قضيّه وصي‌ّ حضرت سليمان عليه السّلام که تخت بلقيس را طرفة العين حاضر کرد خدا ميفرمايد قال‌َ الَّذِي عِندَه‌ُ عِلم‌ٌ مِن‌َ الکِتاب‌ِ نمل آيه 40 ذکر فرموده و تقابل انداخته با اينکه جمله وَ مَن عِندَه‌ُ عِلم‌ُ الکِتاب‌ِ مناسب با قرآن و لوح محفوظ نيست بلکه ممکن است بگوئيم اسم اعظم الهي است که من عنده علم من الکتاب يک جزء از اسم اعظم را ميدانست و امير المؤمنين و ائمه طاهرين عليهم السّلام تمام آن را ميدانستند مگر آنچه خدا براي خود نگاه داشته که در اخبار دارد نسبت من الکتاب با علم الکتاب مثل قطره است نسبت بدرياي اخضر.
هذا آخر ما ذکر في هذه السورة المبارکه و يتلوه سورة ابراهيم عليه السّلام و الحمد للّه اولا و آخرا و صلّي اللّه علي محمّد و آله- و انا الاقل الطيّب
جلد 11 - صفحه 355
بسم اللّه الرّحمن الرّحيم
سوره مبارکه ابراهيم (ع)