مراد از «لسان قوم» در اين آيه، تنها لغت و زبانِ مردم نيست، زيرا گاهى ممکن است گوينده‌اى با زبان مردم سخن بگويد ولى مردم حرف او را درست نفهمند، بلکه مراد آسان و قابل فهم گفتن است، به گونه‌اى که مردم پيام الهى را بفهمند، چنانکه در آيات ديگر مى‌فرمايد: «يَسَّرْناهُ بِلِسانِکَ» «1» ما قرآن را به زبان تو آسان کرديم. حضرت موسى نيز از خداوند مى‌خواهد که گره از زبانش گشوده شود تا مردم کلامش را بفهمند. «وَ احْلُلْ عُقْدَةً مِنْ لِسانِي يَفْقَهُوا قَوْلِي» «2»
مقصود از گمراه کردن خداوند، محروم کردن افراد لجوج از لطف خود است، والا اگر خداوند بناى گمراه کردن مستقيم کسى را داشت، نه کتابى مى‌فرستاد و نه پيامبرى. در آيات ديگر مى‌خوانيم که خداوند ظالمان و فاسقان و مسرفان را گمراه مى‌کند، يعنى انسان با گناه و ظلم، زمينه‌ى محروم شدن از هدايت را در خود فراهم مى‌کند.
بعضى از مفسران گفته‌اند: فاعل «يَشاءُ» مردم هستند نه خدا، يعنى خداوند گمراه مى‌کند کسى را که خودش بخواهد گمراه شود و هدايت مى‌کند کسى را که خودش بخواهد هدايت شود. نظير آيه: کُلًّا نُمِدُّ هؤُلاءِ وَ هَؤُلاءِ ... «3» گروهى را در راهى که بروند کمک مى‌کنيم.
«1». مريم، 97.
«2». طه، 27- 28.
«3». اسراء، 20.
جلد 4 - صفحه 386
تبليغ پيامبر که با زبان قوم خود بوده با جهانى بودن دين منافاتى ندارد. زيرا محتواى پيام زبان خاصّى ندارد و با سفارش قرآن، بايد گروهى با تفقه و هجرت مطالب دين را آموخته و به سايرين بياموزند.