اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
وَ قال‌َ الَّذِين‌َ کَفَرُوا لِرُسُلِهِم لَنُخرِجَنَّکُم مِن أَرضِنا أَو لَتَعُودُن‌َّ فِي مِلَّتِنا فَأَوحي إِلَيهِم رَبُّهُم لَنُهلِکَن‌َّ الظّالِمِين‌َ «13» وَ لَنُسکِنَنَّکُم‌ُ الأَرض‌َ مِن بَعدِهِم ذلِک‌َ لِمَن خاف‌َ مَقامِي وَ خاف‌َ وَعِيدِ «14»
و گفتند کساني که کافر شدند براي رسولان خود هر آينه ما خارج ميکنيم شما را از زمين خودمان يا اينکه بايد شما برگرديد در ملت و دين ما پس وحي فرستاد بسوي رسولان پروردگار آنها هر آينه ما هلاک ميکنيم البته ظالمين را و هر آينه جا ميدهيم شما را در زمين آنها از بعد از هلاکت آنها و اينکه براي کسيست که خوف داشته باشد مقام مرا و خوف از وعيد من داشته باشد.
وَ قال‌َ الَّذِين‌َ کَفَرُوا در مقابل دعوت پيغمبران کفاري که دست در دهان ميزنند که ساکت شويد و دعوت نکنيد لرسلهم پيغمبران خود که اگر دست از دعوت برنداشتيد لَنُخرِجَنَّکُم مِن أَرضِنا اخراج ميکنيم شما را از اراضي خود و در بدر بيابانها و کوه‌ها و درّه‌ها ميکنيم تا حيوانات بياباني شما را بدرند و پاره پاره کنند.
أَو لَتَعُودُن‌َّ فِي مِلَّتِنا يا آنکه اگر ميخواهيد ما بشما اذيت نکنيم برگرديد بدين ما و مشرک شويد و آلهه ما را بپرستيد و با ما هم مسلک شويد پس از اينکه تحديدات فَأَوحي إِلَيهِم رَبُّهُم خداوند وحي فرستاد بر آن رسولان
جلد 11 - صفحه 372
که از اينکه تحديدات کفار وحشت نکنيد ما شما را حفظ ميکنيم و کفار را هلاک ميکنيم لَنُهلِکَن‌َّ الظّالِمِين‌َ کساني که هم بشما ظلم کردند هم بخود و هم بدين حق ايمان نياوردند و با شرک و کفر و معاصي خود را در معرض بلاء انداختند و بانبياء و مؤمنين ظلم کردند چنانچه قوم نوح و عاد و ثمود و قوم ابراهيم و لوط و شعيب را هلاک کرديم.
وَ لَنُسکِنَنَّکُم‌ُ الأَرض‌َ انبياء و مؤمنين بآنها را در زمين سکني ميدهيم و نجات مي‌بخشيم من بعدهم پس از هلاک شدن کفار و ظالمين.
ذلِک‌َ لِمَن خاف‌َ مَقامِي که خوف انبياء و صلحاء و اتقياء که آلوده بمعاصي نشده‌اند و مسلما فرداي قيامت هم از عذاب الهي ايمن هستند بواسطه معرفت بمقام ربوبي و عظمت و کبريايي او که در مقابل اينکه همه الطاف و نعمش کوتاهي در بندگي و معرفت کرده باشند که بفرمايد
ما عرفناک حق معرفتک و ما عبدناک حق عبادتک
و خود را ناچيز بدانند در پيشگاه او که بفرمايد
(انا اقل الاقلين و اذل الاذلين مثل النملة بل دونها)
از زين العابدين عليه السّلام است.
وَ خاف‌َ وَعِيدِ وعيد وعده عذاب است و وعد وعده ثواب هم اميد بثواب و وعده‌هاي الهي دارند و هم خوف از عذاب و وعيدهاي او که مؤمن بايد بين خوف و رجاء باشد نه امن من مکر اللّه و نه يأس من روح اللّه و در بسياري از اخبار دارد رجاء او بيشتر از خوف باشد و بعبارت ديگر نظر بخداوند متعال اميدوار و نظر بذلت و حقارت و کوتاهي خود خائف باشد.