اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
وَ قال‌َ الشَّيطان‌ُ لَمّا قُضِي‌َ الأَمرُ إِن‌َّ اللّه‌َ وَعَدَکُم وَعدَ الحَق‌ِّ وَ وَعَدتُکُم فَأَخلَفتُکُم وَ ما کان‌َ لِي عَلَيکُم مِن سُلطان‌ٍ إِلاّ أَن دَعَوتُکُم فَاستَجَبتُم لِي فَلا تَلُومُونِي وَ لُومُوا أَنفُسَکُم ما أَنَا بِمُصرِخِکُم وَ ما أَنتُم بِمُصرِخِي‌َّ إِنِّي کَفَرت‌ُ بِما أَشرَکتُمُون‌ِ مِن قَبل‌ُ إِن‌َّ الظّالِمِين‌َ لَهُم عَذاب‌ٌ أَلِيم‌ٌ «22»
و گفت شيطان باين کفار و ظلمه و فسّاق پس از اينکه کار گذشت که بدرستي که خداوند وعده داد بشما وعده حقي که هيچ تخلف پذير نبود و من وعده دادم بشما و تخلف کردم و نبود از براي من سلطه و قدرتي که بتوانم شما را باجبار و زور رو بفساد بکشم مگر همين که شما را دعوت کردم شما بميل و رغبت اجابت کرديد مرا پس مرا ملامت نکنيد، خود را ملامت کنيد که بوعده‌هاي حقه خداوند اعتناء نکرديد وعده باطل مرا اجابت کرديد من نيستم فريادرس شما شما هم نميتوانيد از من فريادرسي کنيد محققا من کافر هستم بآنچه شما مرا در اطاعت شريک گردانيديد از قبل، محققا ظالمين از براي آنها عذاب دردناک است وَ قال‌َ الشَّيطان‌ُ لَمّا قُضِي‌َ الأَمرُ فرداي قيامت که تابعين آن بآن متوجه ميشوند که تو ما را اغواء کردي ميگويد إِن‌َّ اللّه‌َ وَعَدَکُم وَعدَ الحَق‌ِّ اينکه همه انبياء و اوصياء و علماء و وعاظ با دليل روشن و بيان شيوا شما را دعوت بتوحيد و عقائد حقه و اعمال صالحه و اخلاق فاضله کردند اجابت نکرديد و رو بسعادت نرفتيد وَ وَعَدتُکُم فَأَخلَفتُکُم و من شما را دعوت بشرک و کفر و ظلم و فسق و فجور و فساد کردم و تمام وعده‌هاي من دروغ و تقلب و غش‌ّ و فريب بود.
وَ ما کان‌َ لِي عَلَيکُم مِن سُلطان‌ٍ من نه قوت داشتم نه قدرت که شما را باجبار رو بفساد ببرم فقط يک وسوسه بود در قلوب شما مقابل الهامات ملکي
جلد 11 - صفحه 381
خود بخود بواسطه قساوت قلب و حب جاه و رياست و هواهاي نفساني خود اطاعت مرا کرديد إِلّا أَن دَعَوتُکُم بهمان وسوسه قلبي فَاستَجَبتُم لِي بميل و رغبت رو بمن آمديد و کرديد آنچه کرديد از ظلم و معاصي و کفر و شرک و ساير مفاسد بعين وسوسه شيطان مثل دعوت دعات باطله و ارباب ضلال است که شياطين انسي باشند انسان باختيار و رغبت رو بآنها ميکند و پشت بحق و حقيقت.
فَلا تَلُومُونِي مرا ملامت نکنيد چه اندازه خداوند بشما خبر داد فرمود أَ لَم أَعهَد إِلَيکُم يا بَنِي آدَم‌َ أَن لا تَعبُدُوا الشَّيطان‌َ إِنَّه‌ُ لَکُم عَدُوٌّ مُبِين‌ٌ، الي قوله تعالي: أَ فَلَم تَکُونُوا تَعقِلُون‌َ يس آيه 59 و 60 و فرمود وَ لَقَد صَدَّق‌َ عَلَيهِم إِبلِيس‌ُ ظَنَّه‌ُ فَاتَّبَعُوه‌ُ إِلّا فَرِيقاً مِن‌َ المُؤمِنِين‌َ سبأ آيه 20.
وَ لُومُوا أَنفُسَکُم نفس شما دشمن داخلي شما بود و شما را وادار ميکرد بفساد و مسلط بر عقل شما شد إِن‌َّ النَّفس‌َ لَأَمّارَةٌ بِالسُّوءِ يوسف آيه 53.
ما أَنَا بِمُصرِخِکُم وَ ما أَنتُم بِمُصرِخِي‌َّ هر کدام گرفتار عمل خود هستيم جهنم را پر ميکنيم چنانچه خطاب بشيطان شد لَأَملَأَن‌َّ جَهَنَّم‌َ مِنک‌َ وَ مِمَّن تَبِعَک‌َ مِنهُم أَجمَعِين‌َ ص آيه 85.
إِنِّي کَفَرت‌ُ بِما أَشرَکتُمُون‌ِ مِن قَبل‌ُ نظر به اينکه اينها شرک طاعتي قرار داده بودند شيطان را که اطاعت او را ميکردند چنانچه ميفرمايد أَ لَم أَعهَد إِلَيکُم يا بَنِي آدَم‌َ أَن لا تَعبُدُوا الشَّيطان‌َ إِنَّه‌ُ لَکُم عَدُوٌّ مُبِين‌ٌ يس آيه 60، عبادت شيطان همان اطاعت او است ميگويد من کافر شدم بآنچه مرا شريک قرار داديد در اطاعت و عبادت از قبل در دنيا من از روي دشمني با شما ميگفتم شما نبايد بدشمن خود بگرويد و اطاعت او را بکنيد تقصير با شما است.
إِن‌َّ الظّالِمِين‌َ لَهُم عَذاب‌ٌ أَلِيم‌ٌ جمله مستقله است خدا ميفرمايد چه ظالم شيطان باشد يا تابعين او.
382