تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
أَ لَمْ تَرَ إِلَى الَّذِينَ بَدَّلُوا نِعْمَتَ اللَّهِ کُفْراً وَ أَحَلُّوا قَوْمَهُمْ دارَ الْبَوارِ «28»
بعد از آن بيان سوء عاقبت احوال اهل کفر و جدال را فرمايد:
أَ لَمْ تَرَ إِلَى الَّذِينَ بَدَّلُوا نِعْمَتَ اللَّهِ کُفْراً: آيا نديدى و ندانستى و نظر
«1» سوره فرقان آيه 24.
جلد 7 - صفحه 52
نکردى اين مطالب به سوى آنانکه تبديل کردند شکر نعمت الهى را به کفران و بجاى حق شناسى ناسپاسى نمودند؛ يا بدل کردند نفس نعمت را به کفر، يعنى چون در نعمت کافر شدند، آن نعمت از ايشان سلب شد و جز کفر به دست آنها چيزى نماند. مراد اهل مکه‌اند که حق تعالى ايشان را سکان حرم خود گردانيد و ابواب رزق بر ايشان گشاد و به نعمت وجود شريف حضرت رسالت صلّى اللّه عليه و آله و سلّم مشرف ساخت، ايشان ناسپاسى کردند لا جرم هفت سال به محنت قحطى گرفتار، و خوار و بى‌مقدار شدند، و بعضى از آنها در جنگ بدر مقتول و منکوب گشتند.
و از حضرت امير المؤمنين عليه السّلام منقول است «1» که: مراد دو قبيله‌اند که فاجرترين قبايل قريش‌اند: بنى مغيره و بنى اميه که نعمت حق را تغيير دادند.
اما بنو مغيره در بدر به قتل رسيدند، و بنو اميه از نعمت دنيا متمتع و عاقبت مستأصل گشتند.
قمّى عليه الرحمه از حضرت صادق عليه السّلام روايت نموده «2» که فرمود:
نحن و اللّه نعمة اللّه التى انعم اللّه بها على عباده و بنا يفوز من فاز: يعنى: قسم به خدا مائيم نعمت خداى تعالى که انعام فرمود بر بندگان، و به سبب ما رستگار مى‌شود هر که رستگار شد.
ايضا در کافى شريف «3» از حضرت امير المؤمنين عليه السّلام فرمود: چه باعث شده اقوامى را که تغيير داده‌اند سنت پيغمبر را و اعراض نمودند از وصى او و نترسيدند از آنکه عذاب بر آنها نازل شود، و خواندند اين آيه را. بعد فرمود:
مائيم آن نعمت که خداوند انعام فرمود به بندگان، و به سبب ما رستگار شد هر که رستگار شد تا روز قيامت.
«1» مجمع البيان جلد 3، صفحه 314.
«2» تفسير على بن ابراهيم جلد 1 صفحه 371.
«3» اصول کافى، جلد 1، کتاب الحجّة، صفحه 217، حديث اوّل.
جلد 7 - صفحه 53
وَ أَحَلُّوا قَوْمَهُمْ دارَ الْبَوارِ: و فرود آورند تابعان خود را به جهت گمراه کردن آنان به سراى هلاکت.