در اين آيه و آيات بعد، سيمايى از دعاهاى حضرت ابراهيم که نشان دهندهى سوز و روح بزرگ اوست مطرح است و شايد به دليل همين دعاها، اين سوره، «ابراهيم» ناميده شد.
ابراهيم عليه السلام در دو زمان براى مکه دعا کرد: بار اوّل زمانى بود که اسماعيل و هاجر را در آن جا اسکان داد و گفت: «رَبِّ اجْعَلْ هذا بَلَداً آمِناً» «1» پروردگارا! اين مکان را شهر امن قرار
«1». بقره، 126.
جلد 4 - صفحه 419
ده. بار دوم زمانى بود که جمعيّتى به مکه آمد و در اين شهر مقيم شد، در اين جا هم ابراهيم دعا کرد و گفت: «رَبِّ اجْعَلْ هَذَا الْبَلَدَ آمِناً»
سؤال: آيا تمام افراد نسل ابراهيم به خاطر اين دعا موحّد شدند؟
پاسخ: دعا يک عامل است و ارادهى فرزندان عامل ديگر مىباشد. قصّهى پسر نوح را فراموش نکنيم.
سؤال: چگونه ابراهيم عليه السلام از «مکه» به عنوان شهر ياد کرد با اين که در آيات بعد مىگويد:
«اين جا سرزمينى غير قابل کشت است»؟
پاسخ: شهر بودن مکه يا بعد از ورود قبايل به اين منطقه بوده که اين دعا هم مربوط به آن وقت است و يا اينکه بگوييم: ميان شهر بودنِ يک منطقه و غيرقابل کشت بودن آن منافاتى وجود ندارد. الآن هم مکه شهرى غير قابل کشت است.
سؤال: با اين که حضرت ابراهيم عليه السلام قهرمان توحيد بود، پس چرا دعا کرد که خدايا! مرا از شرک دور کن؟
پاسخ: پيامبر اسلام نيز همواره در صراط مستقيم گام برمىداشت، با اين حال در هر نماز مىگفت: «اهْدِنَا الصِّراطَ الْمُسْتَقِيمَ» يعنى اگر کسى يقين هم دارد در راه راست قدم برمىدارد، باز بايد از خطر انحراف بترسد و از خداوند استمداد کند.
مراد از «جعل امنيّت»، قانونى است که امنيّت مکه را تضمين کند، نه آنکه مکه در طول تاريخ امن بوده است، زيرا کعبه بارها مورد هجوم دشمنان قرار گرفت و در مکه خونها ريخته شد و خود پيامبر اسلام صلى الله عليه و آله و يارانش شکنجه شدند و امام حسين عليه السلام به دليل ناامنى مکه، حج را رها کرد، ولى قانون الهى آن جا را منطقهى امن قرار داده است.