تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
يَوْمَ تُبَدَّلُ الْأَرْضُ غَيْرَ الْأَرْضِ وَ السَّماواتُ وَ بَرَزُوا لِلَّهِ الْواحِدِ الْقَهَّارِ (48)
يَوْمَ تُبَدَّلُ الْأَرْضُ: در روزى که تبديل کرده شود زمين. غَيْرَ الْأَرْضِ:
زمينى ديگر. وَ السَّماواتُ: و آسمانها به آسمان ديگر. در اين تبديل دو قول است:
اول: تبديل صورت و هيئت آسمان و زمين، چنانکه ابن عباس گويد تبديل يابد آنچه در زمين است از بناها و کوهها و درختان و باقى ماند زمين سفيد مانند نقره که خون‌ريزى و معصيتى بر آن نشده و آسمانها تبديل يابد، آفتاب و ماه و ستاره از آنها برود. در تفسير صافى «2» از حضرت سيد سجاد عليه السّلام: تبديل شود زمين بزمينى که گناه بر آن نشده، هموار، و نيست در آن کوه و نباتى مانند بسط آن اول مرتبه.
قول دوم: تبديل ذات آن، يعنى ايجاد شود زمينى غير از اين زمين و آسمانى غير از اين آسمان. جماعتى از مفسرين بر اين قولند. در منهج «3»، سهل ساعدى از حضرت پيغمبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم روايت نموده که: مردمان روز قيامت محشور شوند بر زمين سفيد که به هيچ رنگ ديگر مخلوط نباشد.
وَ بَرَزُوا لِلَّهِ الْواحِدِ الْقَهَّارِ: و ظاهر شوند مردمان از قبرهاى خود براى
«1» سوره آل عمران، آيه 9.
«2» تفسير صافى، ج 3، ص 96، (به نقل از عيّاشى و قمّى)
«3» منهج الصادقين، ج 5، ص 149.
جلد 7 - صفحه 75
محاسبه خداى يگانه قهر کننده. توصيف حق تعالى به اين دو صفت، دلالت مى‌کند بر زيادتى سختى و شدت آن روز.