تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
هذا بَلاغٌ لِلنَّاسِ وَ لِيُنْذَرُوا بِهِ وَ لِيَعْلَمُوا أَنَّما هُوَ إِلهٌ واحِدٌ وَ لِيَذَّکَّرَ أُولُوا الْأَلْبابِ (52)
«1» بحار الانوار ج 8، ص 292، حديث 34.
جلد 7 - صفحه 77
هذا بَلاغٌ لِلنَّاسِ: اين قرآن يا آنچه در اين سوره است از مواعظ، کفايت است براى مردمان تا پند داده شوند به آن. وَ لِيُنْذَرُوا بِهِ: و تا ترسانيده شوند بدان.
وَ لِيَعْلَمُوا أَنَّما هُوَ إِلهٌ واحِدٌ: و تا بدانند به تأمل و دلائل قدرت که در آن مذکور است، آنکه ذات حق تعالى، خداى يگانه و يکتا است، شريک و نظير ندارد.
وَ لِيَذَّکَّرَ أُولُوا الْأَلْبابِ: و هرآينه بايد که پند يابند صاحبان خرد، و بازايستند از مناهى، و قيام کنند به اوامر الهى.
تبصره: خداوند متعال در اين آيه شريفه ابلاغ فرمايد تمام عالميان را به آنکه اين قرآن مجيد دستور جامعه کافيه است براى انتظام معاش و معاد عموم طبقات بشر تا انقراض عالم، و مجموعه تمام حکم را بطور اجمال اين آيه محتوى است:
1- تکميل مردمان به توسط نفوس مکمله نبويه، بقوله (وَ لِيُنْذَرُوا بِهِ) 2- استکمال آنها به قوه نظريه که منتهاى کمال آنها توحيد است بقوله (وَ لِيَعْلَمُوا أَنَّما هُوَ إِلهٌ واحِدٌ) 3- استصلاح قوه عمليه که آن درک ملکات فاضله و ترک صفات ذميمه است بقوله (وَ لِيَذَّکَّرَ أُولُوا الْأَلْبابِ). بنابراين عاقل را لازم باشد دامن همت به کمر زده، کوشش و جديت نموده در طلب علم قرآن که سعادت دين و دنيا و آخرت او در آن است، و پس از تحصيل علم در مقام عمل هم کوتاهى نورزيده تا نتيجه را دريابد، زيرا علم به منزله روح، و عمل به منزله بدن؛ علم اصل، و عمل فرع، علم والد، و عمل مولود؛ العلم بلا عمل کالشّجر بلا ثمر و قوله (وَ لِيَذَّکَّرَ أُولُوا الْأَلْبابِ) دلالت دارد بر آن که ذات احديت الهى اراده فرموده از تمام مردم تذکر و تدبر را و بر اينکه عقل حجت باطنى است براى آنان، زيرا غير ذوى العقول را ممکن نيست تدبر و اعتبار، پس سزاوار آن که عاقل لبيب از متابعت عقل غافل نگردد.
خاتمه: آيه کريمه دال است بر اينکه حق تعالى ايمان و طاعت و خير را از بندگان اراده فرموده، زيرا غير اينها منافى با ابلاغ و تنذير و توحيد، و ايضا نقض غرض، و از خداوند حکيم قبيح باشد.
جلد 7 - صفحه 78
جلد 7 - صفحه 79
(سوره پانزدهم) (حجر)
بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ اين سوره مبارکه مکى است نزد مجاهد و قتاده و حسن گفته مگر آيه: (وَ لَقَدْ آتَيْناکَ سَبْعاً مِنَ الْمَثانِي وَ الْقُرْآنَ الْعَظِيمَ) «1» و قوله (کَما أَنْزَلْنا عَلَى الْمُقْتَسِمِينَ الَّذِينَ جَعَلُوا الْقُرْآنَ عِضِينَ) «2».
عدد آيات آن: به اجماع نود و نه (99) است.
عدد کلمات آن: دويست و هفتاد (270).
تعداد حروف آن: دو هزار و هفتصد و يک (2701) مى‌باشد.
ثواب تلاوت: «3» عياشى از حضرت صادق عليه السّلام روايت نموده: هر که سوره ابراهيم عليه السّلام و حجر را در هر نماز جمعه بخواند، فقر و ديوانگى به او نرسد.
(بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ)
«1» حجر آيه 87.
«2» حجر آيه 91.
«3» جلد 2، صفحه 222.
جلد 7 - صفحه 80
چون حق سبحانه و تعالى، ختم سوره ابراهيم عليه السّلام فرمود به ذکر قرآن و بلاغ کفايت آن براى مردمان، افتتاح اين سوره مبارکه را فرمود به ذکر قرآن و بيان آنکه آيات شريفه آن مبين احکام مى‌باشد از جهت معاش و معاد: