تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
وَ قالُوا يا أَيُّهَا الَّذِي نُزِّلَ عَلَيْهِ الذِّکْرُ إِنَّکَ لَمَجْنُونٌ «6»
«1» ارشاد القلوب، جزء اوّل باب پنجم، فى التخويف و الترهيب.
جلد 7 - صفحه 84
بعد از آن بعضى شبهات منکرين رسالت حضرت حتمى مرتبت صلّى اللّه عليه و آله و سلّم را بيان مى‌فرمايد از جمله آنها:
وَ قالُوا يا أَيُّهَا الَّذِي نُزِّلَ عَلَيْهِ الذِّکْرُ: و گفتند مشرکين به پيغمبر اى کسى که نازل کرده‌اند بر او قرآن را به گمان و ادعاى خود. إِنَّکَ لَمَجْنُونٌ:
بدرستى که تو هرآينه ديوانه‌اى در ادعاى نزول قرآن به تو. حاصل آنکه: قول تو در دعوى نبوت و نزول کتاب بر تو، از مقولات مجانين است. و در توهّم اينکه ما به تو ايمان آريم و متابعت تو کنيم.
تبصره: داستان عجيبى است که اين جماعت مشرکين مقولات خود را تأمل ننموده، سخن را به ميزان عقل ادا نمى‌کردند، و نسبت ديوانگى را به غير مى‌دادند؛ زيرا گاهى مى‌گفتند پيغمبر ساحر است، و گاهى مى‌گفتند مجنون است، و حال آن که اين دو صفت ضد يکديگرند؛ چه سحر غايت زيرکى و به کار بردن عقل است در جنبه شيطانيت از قبيل مکر و حيله و شعبده و نيرنگ و غيره، و لکن ديوانگى خبط دماغ و تشويش مغز و لازمه آن رويه نداشتن صدور افعال است، و شخص ديوانه البته ساحر نباشد. بعلاوه محسنات اخلاقى و کمالات عقلانى دوره زندگانى حضرت نبوى صلّى اللّه عليه و آله و سلّم شاهد بزرگى است بر تکذيب و افتراى آنان، و راستى و درستى آن سرور چنان عالم آرا شد که در ميان دشمنان مشهور به امين شد، و اين قسمت بطلان قول آنها و حقانيت ادعاى پيغمبر را ثابت نمايد.