سوره حجر(الحجر)، آیه ۶ · جزء ۱۴ · صفحه ۲۶۲
وَ قَالُوا يَا أَيُّهَا الَّذِي نُزِّلَ عَلَيْهِ الذِّكْرُ إِنَّكَ لَمَجْنُونٌ
و گفتند: «ای کسی که «ذکر» [= قرآن] بر او نازل شده، مسلماً تو دیوانهای!
معنی کلمات و عبارات
«الذِّکْرُ»: مصدر است و به معنی اسم فاعل، یعنی (مذکّر) است. یعنی: کتاب یادآور و اندرزگو که قرآن است (نگا: آلعمران / ، نحل / و ). «نُزِّلَ عَلَیْهِ الذِّکْرُ»: مراد تمسخر و استهزاء است (نگا: منافقون / .
نزول
سال ۴ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
نکات آیه
۱- خطاب استهزاگرانه و بى ادبانه کافران مکه به پیامبر(ص) به هنگام سخن گفتن با آن حضرت «و قالوا یأیها الذى نزّل علیه الذّکر»
از اینکه کفار، در مخاطب قرار دادن پیامبر(ص) به جاى خطاب مستقیم با اسم و عنوان، با عنوان موصول و غایب آن حضرت را صدا مى زدند و نیز از اینکه به او نسبتى مى دادند که خود آن را قبول نداشتند، حاکى از نکته فوق است.
۲- «ذکر بودن قرآن»، وصفى که کافران مکه با آن آشنا بودند. «و قالوا یأیها الذى نزّل علیه الذّکر»
۳- کافران مکه، پیامبر(ص) را به خاطر ادعاى نزول وحى بر خود، فردى مجنون و دیوانه مى دانستند. «و قالوا یأیها الذى نزّل علیه الذّکر إنک لمجنون»
شواهد تاریخى گواهند که قبل از ادعاى نبوت پیامبر(ص) آنان چنین تهمتى را به آن حضرت نسبت نمى دادند، پس این تهمت به خاطر نکته یاد شده است.
۴- کافران مکه، نزول وحى بر پیامبر(ص) را، ادعایى بیش نمى دانستند. «قالوا یأیها الذى نزّل علیه الذّکر»
ذکر نکردن منشأ نزول ذکر و مجهول آوردن فعل «نُزِّل» و نیز با استهزا بیان کردن آن، مى تواند به منظور یاد شده باشد.
۵- نزول وحى از جانب خداوند بر بشر، امرى غیر قابل قبول و به دور از عقل و خرد و در حد دیوانگى در بینش کافران مکه «قالوا یأیها الذى نزّل علیه الذّکر إنک لمجنون»
تفسیر (۱۰)
- تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۱–۹ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۱–۹ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۱–۹ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۱–۹ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۱–۲۵ - برگزیده تفسیر نمونه(مکارم شیرازی)
آیه ۶ - تفسیر نور(محسن قرائتی)
آیه ۶ - تفسیر اثنی عشری(حسینی شاه عبدالعظیمی)
آیه ۶ - تفسیر روان جاوید
آیات ۶–۱۵ - تفسیر اطیب البیان(سید عبدالحسین طیب)
آیه ۶
موضوعات
دستهبندی موضوعی
بی ادبی کافران مکهکافران مکه و نبوت بشرکافران مکه و وحیتهمتهای کافران مکهبینش کافران مکهاستهزاهای کافران مکهکافران مکه و محمدروش برخورد کافران مکهکافران مکه و قرآنتهمت جنون به محمداستهزای محمدنامهای قرآنوحی به محمدتاریخ صدر اسلام
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۳۲)
- استهزای پیامبر اسلام(صلی الله علیه واله) از سوی کافران+۴ آیه
- استهزای محمّد(صلی الله علیه واله)، از سوی کافران+۶ آیه
- استهزای پیامبر(صلی الله علیه واله)، از سوی مشرکان+۶ آیه
- تهمت جنون به محمّد(صلی الله علیه واله)، از سوی کافران عصر وی+۸ آیه
- افترای جنون به پیامبر(صلی الله علیه واله)، یکی از روشهای استهزای ان حضرت، از سوی کافران+۱ آیه
- دلداری خدا به محمّد(صلی الله علیه واله)، با یاداوری استهزای انبیای گذشته و سرنوشت شوم استهزاکنندگان+۲ آیه
- نازل شدن فرشتگان بر کافران، دلیل راستگویی پیامبر(صلی الله علیه واله) در نزول وحی بر او، از دیدگاه انان+۱ آیه
- ذکر، از نامهای قران+۱ آیه
- به تمسخر گرفتن نزول قران بر پیامبر(صلی الله علیه واله) از سوی کافران+۱ آیه
- نزول قران به صورت تدریج و در فواصل زمانی مختلف
- لجاجت کافران در گریز از ایمان به پیامبر(صلی الله علیه واله)برخاسته از ادّعای باطل انان در چشم بندی دانستن کار ان حضرت+۵ آیه
- لجاجت کافران در گریز از ایمان به پیامبر(صلی الله علیه واله)نشات گرفته از ادّعای باطل انان در سحرزدگی خود نسبت به دعوت و معجزات ان حضرت+۵ آیه
- استهزای محمّد صلی الله علیه و اله، از جانب کافران+۶ آیه
- استهزای محمّد صلی الله علیه و اله، از سوی مشرکان+۶ آیه
- نسبت جنون به پیامبر صلی الله علیه و اله، از اتّهامات مشرکان به پیامبر صلی الله علیه و اله+۹ آیه
- درخواست بهانهجویانه مشرکان از پیامبر صلی الله علیه و اله، برای احضار فرشتگان، جهت اثبات حقّانیّت خود+۱ آیه
- مشرکان، خواهان نزول ملایکه بر انان به صورت معجزه پیامبر صلی الله علیه و اله برای انان+۱ آیه
- درخواست بهانهجویانه مشرکان از پیامبر صلی الله علیه و اله مبنی بر احضار ملایکه، جهت اثبات حقّانیّت خود+۱ آیه
- دفاع خداوند از پیامبر صلی الله علیه و اله، در برابر اتّهام جنون به ان حضرت، از ناحیه مشرکان+۹ آیه
- دلداری خداوند به پیامبر صلی الله علیه و اله در مقابل اتّهام جنون به او+۸ آیه
- پیامبر اسلام صلی الله علیه و اله مانند پیامبران دیگر، درگیر مشکلات و ناملایماتی در راه تبلیغ و رسالت الهی خویش+۱ آیه
- سؤال کافران از پیامبر صلی الله علیه و اله نسبت به علّت عدم نزول فرشتگان بر انان+۱ آیه
- کافران مکّه، خواهان معجزه حسّی به دست محمّد صلی الله علیه و اله+۳ آیه
- متّهم شدن پیامبر صلی الله علیه و اله به جنون از سوی کافران مکّه+۳ آیه
- خطاب استهزاگرانه و بیادبانه کافران مکّه به محمّد صلی الله علیه و اله، هنگام سخن گفتن با ان حضرت+۵ آیه
- استهزای محمّد صلی الله علیه و اله از جانب کافران، به منظور مبارزه با ایشان+۷ آیه
- دیوانه خواندن پیامبر صلی الله علیه و اله از جانب کافران، به انگیزه مبارزه با وی+۸ آیه
- تنزیه پیامبر صلی الله علیه و اله و سالم دانستن وی از بیماری جنون، از جانب خداوند+۸ آیه
- انتظار دیدن ملایکه، از توقّعات بیجای کافران+۳ آیه
- ایمان نیاوردن کافران، حتی در صورت براورده شدن خواسته بیجای انان، مبنی بر نزول فرشتهای به صورت پیامبر برای دعوت و هدایتشان+۵ آیه
- همراهی فرشتهای با محمّد صلی الله علیه و اله برای دعوت مردم به سوی خدا، از خواستههای نامعقول و بهانهجوییهای مشرکان کافر+۳ آیه
- پیامبر صلی الله علیه و اله دریافت کننده وحی الهی