تفسیر اثنی عشری

تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی) إِلاَّ امْرَأَتَهُ قَدَّرْنا إِنَّها لَمِنَ الْغابِرِينَ (60) إِلَّا امْرَأَتَهُ‌: مگر زن لوط که کافره و ياغيه باشد از فرمان لوط، لذا: قَدَّرْنا إِنَّها لَمِنَ الْغابِرِينَ‌: مقدر ساختيم که بتحقيق او از باقيماندگان در شهر با اهلاک شدگان، يعنى حکم نموديم او نيز هلاک شود، چنانکه اهل شهر هلاک شوند. نکات ادبيه: قوله‌ (إِلَّا امْرَأَتَهُ) استثناء از استثناء مى‌باشد، براى آنکه قوم مهلکند مگر آل لوط، و زن از ايشان مستثنى و ملحق به هالکان است؛ زيرا مستثنى دوم ملحق باشد به جمله اول؛ به عبارت اخرى، استثناء از استثناء برمى‌گردد به‌ جلد 7 - صفحه 124 اخيرى، زيرا رجوع به اولى موجب لغويت کلام، و از حکيم محال است، مثل (عندى عشرة درهم الّا خمسة الا ثلثة) اول پنج از ده خارج شود و پنج باقى ماند و بعد از پنج هم سه خارج و اضافه گردد به پنج باقى، مجموع هشت خواهد بود. لطيفه: شخصى نزد خليفه به کسائى گفت: اگر فقه تحصيل مى‌کردى بهتر بود کسائى در جواب گفت: اگر کسى اقرار کند براى ديگرى به صد درهم، الا ده، الا يک درهم، به چه قدر حکم کنى؟ گفت: هشتاد و نه درهم. کسائى گفت: خطا گفتى به جهت فرمايش الهى: (إِنَّا أُرْسِلْنا إِلى‌ قَوْمٍ مُجْرِمِينَ إِلَّا آلَ لُوطٍ إِنَّا لَمُنَجُّوهُمْ أَجْمَعِينَ إِلَّا امْرَأَتَهُ ...) آيا زن لوط از آل مستثنى است يا از قوم؟ گفت: از آل. کسائى گفت: پس بر او ثابت است نود و يک درهم.