سوره حجر(الحجر)، آیه ۶۰ · جزء ۱۴ · صفحه ۲۶۵
إِلَّا امْرَأَتَهُ قَدَّرْنَا إِنَّهَا لَمِنَ الْغَابِرِينَ
بجز همسرش، که مقدّر داشتیم از بازماندگان (در شهر، و هلاکشوندگان) باشد!»
معنی کلمات و عبارات
«قَدَّرْنَا»: همسان دیگران بشمار آوردهایم و قلمدادش نمودهایم. این سخن بر زبان فرشتگان رفته است ولی مراد فرموده خدا است. روشن است وقتی که درباریان و مأموران شاه بگویند: دستور دادهایم. چنین و چنان اندیشیدهایم. مراد این است که شاه دستور داده است و چنین و چنان خواسته است، و غیره. «الْغَابِرِینَ»: گذشتگان. باقی مردم. سایرین.
نزول
سال ۳ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
نکات آیه
۱- همسر لوط(ع) در زمره مجرمان قوم لوط و عذاب شدگان الهى بود. «إلاّ ءال لوط إنا لمنجّوهم ... إلاّ امرأته»
۲- باقى ماندن همسر لوط(ع) در میان عذاب شدگان قوم لوط، به تقدیر و دستور خدا بود. «إلاّ امرأته قدّرنا إنها لمن الغبرین»
تردیدى نیست که همه مقدرات به دست خداوند است و انتساب تقدیر (قدّرنا) به فرشتگان، مى تواند به خاطر این باشد که آنان مجرى این تقدیر بوده اند.
۳- صرف رابطه خویشاوندى با پاکان، سبب رهایى از عذاب الهى و پیامد کار زشت نخواهد شد. «إلاّ امرأته قدّرنا إنها لمن الغبرین»
۴- انسان، در برابر محیط اجتماعى و عوامل تأثیرگذار، مجبور نیست و در تعیین سرنوشت خویش مختار است. «إلاّ امرأته قدّرنا إنها لمن الغبرین»
خداوند، همسر لوط(ع) را به خاطر اینکه همنشین قوم بدکار لوط بود، عذاب کرد. این مى رساند که همسر لوط(ع) در همنشینى و یا ترک آن آزاد بود و مى توانست خود را از آلوده شدن نجات دهد و گرنه عذاب وى غیر معقول و به دور از اقتضاى حکمت خداوند حکیم بود.
۵- سرزمین قوم لوط، محل نزول عذاب الهى بر آنان «إلاّ امرأته قدّرنا إنها لمن الغبرین»
«غابر» (مفرد غابرین) در لغت به معناى باقى و بازمانده است و مقصود از بازماندگان، عموم مردم لوط - به استثناى آل لوط - است که در شهر ماندند و عذاب الهى آنان را فرا گرفت.
۶- فرشتگان، مجریان و کارگزاران اوامر و مقدرات الهى اند. «إلاّ امرأته قدّرنا إنها لمن الغبرین»
با آنکه بى تردید مقدرات امور به دست خداست، در عین حال خداوند آن را به فرشتگان نسبت داد (قالوا ... قدّرنا) و این مى رساند که فرشتگان کارگزاران و مجریان اوامر و مقدّرات الهى اند.
۷- امکان نفوذ کفر و فساد و حق ناپذیرى در افراد خانواده پاکان «إلاّ امرأته قدّرنا إنها لمن الغبرین»
۸- همسر، جزو آل و خاندان مرد است. «ءال لوط ... إلاّ امرأته»
۹- صرف داشتن رابطه خویشاوندى با پاکان، دلیل پاکى و خوبى نیست. «إلاّ ءال لوط إنا لمنجّوهم ... إلاّ امرأته قدّرنا إنها لمن الغبرین»
تفسیر (۷)
موضوعات
دستهبندی موضوعی
آثار خویشاوندی با پاکانامکان حق ناپذیری خانواده پاکانامکان فساد خانواده پاکانامکان کفر خانواده پاکانتقدیر عذاب همسر لوطعذاب بر سرزمین قوم لوطمحدوده خانوادهمنشأ عذاب همسر لوطموقعیت خانوادگی همسرمکان عذاب قوم لوط کارگزاران خدانقش خویشاوندی با پاکاننشانه های پاکیگناه همسر لوطمجریان اوامر خداعذاب همسر لوطجبرواختیارعذاب قوم لوطنقش ملائکهتاریخ قوم لوطعوامل مؤثر در سرنوشتمقدرات خدااختیار انساناهل عذاباوامر خدا
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۲۱)
- بازماندن همسر لوط در کوچ شبانه اللوط از دیار خویش+۳ آیه
- اگاهی یافتن ابراهیم(علیه السلام) از ماموریّت ملایکه برای عذاب قوم لوط+۶ آیه
- بشارت جبرییل به ابراهیم(علیه السلام)، در مورد هلاکت قوم لوط+۸ آیه
- بشارت جبرییل به ابراهیم(علیه السلام)، مبنی بر هلاکت قوم لوط+۸ آیه
- انحراف و کفر، در خانواده لوط+۳ آیه
- نجات یافتن لوط(علیه السلام) و خانواده اش به غیر از همسر وی، از عذاب مقدّر شده برای قوم ان حضرت، با عنایت خداوند+۸ آیه
- انحراف و کفر، در خانواده لوط+۳ آیه
- نجات نیافتن همسر لوط و مشترک بودن او در سرنوشت هلاکت بار قوم لوط، مایه عبرت برای همگان+۵ آیه
- همسر لوط همچون قوم لوط، محکوم به عذاب+۶ آیه
- باقی ماندن همسر لوط در میان عذاب شدگان قوم لوط، به اراده خداوند+۱ آیه
- گفتگوی ابراهیم(علیه السلام) با ملایکه درباره عذاب قوم لوط+۸ آیه
- فرشتگان، اجرا کننده عذاب مقدر بر قوم لوط+۳ آیه
- همسر لوط، مشمول عذاب مقدر شده، از جانب خداوند+۱ آیه
- سرگذشت ابراهیم و لوط(علیهما السلام) و قوم او، سرشار از نشانه های خداوند+۷ آیه
- اگاه شدن حضرت ابراهیم(علیه السلام) از عذاب قوم لوط، پیش از نزول ان به وسیله فرشتگان+۸ آیه
- جرم و تبهکاری قوم لوط، زمینه نزول عذاب و هلاکت انان+۴ آیه
- خارج گشتن مؤمنان قوم لوط به فرمان الهی از میان قوم ان حضرت، قبل از نزول عذاب+۶ آیه
- هلاکت همسر لوط با عذاب الهی+۸ آیه
- رهایی ال لوط از عذاب الهی، گزارش فرشتگان به ابراهیم علیه السلام+۴ آیه
- بشارت میکاییل به ابراهیم علیه السلام، مبنی بر هلاکت قوم لوط+۶ آیه
- گفتگوی میکاییل با ابراهیم علیه السلام+۶ آیه