اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
وَ إِن کان‌َ أَصحاب‌ُ الأَيکَةِ لَظالِمِين‌َ (78)
أصحاب ايکه قوم شعيب هستند، چنانچه أصحاب مدين هم قوم شعيبند و ايکه اسم درخت است که بهم پيچيده و اينها با آنکه آن درخت را مي‌پرستيدند و يا آنکه شهر آنها را بنام آن درخت گذارده بودند و أصحاب ايکه بصاعقه هلاک شدند در يوم الظلّة، چنانچه در سوره شعراء آيه 176 الي 190 شرح آن را بيان فرموده من قوله تعالي:
کَذَّب‌َ أَصحاب‌ُ الأَيکَةِ المُرسَلِين‌َ.
الي قوله تعالي فَأَخَذَهُم عَذاب‌ُ يَوم‌ِ الظُّلَّةِ إِنَّه‌ُ کان‌َ عَذاب‌َ يَوم‌ٍ عَظِيم‌ٍ.
و گفتند ابري آمد بالاي سر آنها تصور کردند که بروند زير سايه ابر استراحت کنند و از حرارت آفتاب نجات يابند.
و چون تمام مجتمع شدند در زير سايه سحاب يک مرتبه صاعقه و آتش از سحاب خارج شد و تمام آنها را سوزانيد و تا هفت روز اينکه صاعقه ادامه داشت و ما در مجلد پنجم در سوره اعراف آيه 85 إشاره کرديم مراجعه کنيد صفحه 380 و أصحاب مدين که از فاميل خود شعيب بودند چون مدين نام جدّ شعيب بود و به رجفه هلاک شدند، چنانچه ميفرمايد: فَأَخَذَتهُم‌ُ الرَّجفَةُ فَأَصبَحُوا فِي دارِهِم جاثِمِين‌َ اعراف آيه 78 و رجفه را بعضي گفتند زلزله بود بعضي گفتند صيحه بود بعضي گفتند صاعقه بود و جمع بين هر سه معني ممکن است صيحه صداي رعد بطوري که زمين را بلرزاند و زلزله واقع شود و برق جستن کند و بسوزاند که صاعقه باشد.
جلد 12 - صفحه 64
وَ إِن کان‌َ أَصحاب‌ُ الأَيکَةِ لَظالِمِين‌َ هم ظالم بنفس بودند که تکذيب شعيب کردند و هم ظالم بغير که بخس در مکيال و ميزان ميکردند و هم شرک آوردند که إِن‌َّ الشِّرک‌َ لَظُلم‌ٌ عَظِيم‌ٌ لقمان آيه 12.