تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
وَ هُوَ الَّذِي سَخَّرَ الْبَحْرَ لِتَأْکُلُوا مِنْهُ لَحْماً طَرِيًّا وَ تَسْتَخْرِجُوا مِنْهُ حِلْيَةً تَلْبَسُونَها وَ تَرَى الْفُلْکَ مَواخِرَ فِيهِ وَ لِتَبْتَغُوا مِنْ فَضْلِهِ وَ لَعَلَّکُمْ تَشْکُرُونَ «14»
وَ هُوَ الَّذِي سَخَّرَ الْبَحْرَ: و او سبحانه ذاتى است که به قدرت کامله، مسخر گردانيد درياها را به طورى که متمکنيد بر انتفاع بدان: يکى آنکه در آن صيد کنيد. لِتَأْکُلُوا مِنْهُ لَحْماً طَرِيًّا: تا بخوريد از آن گوشت تازه را يعنى ماهى.
وصف آن به طراوت به جهت آنکه تازه‌ترين تمام گوشتها، و لطافت آن به اندازه‌اى است که زود فاسد شود، و اين يک نوع اظهار قدرت الهى است که چنين گوشت گوارائى از آب شور ايجاد فرمايد:
تأمل نما در ماهى و اقسام کثيره آن، چون مسکنش در آب است، بجاى پا حق تعالى دو بال در پهلوهاى او آفريده و تا بر آب مى‌زند حرکت مى‌نمايد مانند
جلد 7 - صفحه 174
دو پرهاى کشتى که به حرکت آنها کشتى جارى شود. و بدنش را از فلسها مانند حلقه‌هاى زره داخل به هم، و از آفات محفوظ باشد، چون آب مانع ديدن است، چشم او را چنان تعبيه نموده که مى‌بيند. قوه شامه قوى که طعمه خود را از مسافت دور پيدا کند، و از دهان به گوشهاى او سوراخ که آب از دهانش وارد و از گوش خارج و به آن تنفس کند، و چون غذاى حيوانات دريائى و پرندگان و چرندگان بيشتر ماهى مى‌باشد، لذا خداى سبحان نسل او را بسيار قرار داده که هرچه صيد کنند تمام نشود.
وَ تَسْتَخْرِجُوا مِنْهُ حِلْيَةً تَلْبَسُونَها: و ديگر: غوص مى‌کنيد در آن تا بيرون آريد از آن پيرايه و زينتى که پوشيد آن را مانند لؤلؤ و مرجان و صدف و مرواريد که مى‌پوشند، و زينت نمايند آنها را زنان و چون تزيين زنان براى مردان است، لذا نسبت به مردان داده شده. اگر هرآينه تسخير الهى نبودى، غوص در دريا نتوانستى. وَ تَرَى الْفُلْکَ مَواخِرَ فِيهِ: و مى‌بينى کشتيها را راننده و شکافنده آب در دريا. نزد بعضى مراد صداى جريان کشتى است. وَ لِتَبْتَغُوا مِنْ فَضْلِهِ: و ديگر تسخير دريا فرمود براى شما تا بجوئيد به سوارى کشتى از منفعت که سبب وسعت رزق است. وَ لَعَلَّکُمْ تَشْکُرُونَ: و براى اينکه شکر کنيد خداى تعالى را بر نعمت تسخير دريا و تربيت کشتى.
تنبيه: تخصيص اين نعم به تعقيب شکر، به جهت آنکه اقوى باشد در باب انعام از حيثيت آنکه مهالک را سبب منافع و تحصيل معاش گردانيده.
تبصره: صاحب کشف الاسرار گفته: حق تعالى در عالم صغير درياها آفريد و براى عبور آن کشتيها مقرر فرمود. در عالم کبير نفس انسانى درياها پديد آورد مانند شغل و غم و حرص و غفلت و تفرقه. براى عبور از آن کشتيها تعيين نموده، هر که در کشتى توکل نشيند از درياى شغل به ساحل فراغت رسد، و هر که به کشتى رضا در آيد، از بحر غم به ساحل فرح رسد. و هر که در کشتى قناعت جاى کند از درياى حرص به ساحل زهد رسد، و هر که در کشتى ذکر نشيند از درياى
جلد 7 - صفحه 175
غفلت به ساحل آگاهى رسد، و هر که در کشتى توحيد در آيد از درياى تفرقه به ساحل جمعيت رسد.