اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
وَ أَلقي فِي الأَرض‌ِ رَواسِي‌َ أَن تَمِيدَ بِکُم وَ أَنهاراً وَ سُبُلاً لَعَلَّکُم تَهتَدُون‌َ «15»
و انداخت در زمين کوه‌هايي از جهت اينکه زمين اگر اينکه کوه‌ها نبود متزلزل ميشد و موجب هلاکت شما ميگرديد و نيز نهرهايي در زمين قرار داد و راه‌هايي باشد
جلد 12 - صفحه 94
که شما هدايت شويد.
توضيح کلام اينکه کره زمين مثل يک کشتي است روي کره آب سه ربع کره زمين را آب گرفته و کره زمين و آب در جوّ هوا است و البتّه تموّجات آب و وزيدن بادها در هوا موجب تکان دادن کره زمين ميشود و باعث اينکه ميشود که اهلش هلاک شوند يا در آب غرق شوند يا از هم پاشيده شود يا در زمين خسف شوند يا در هوا سقوط کنند خداوند بقدرة کامله خود اينکه کوه‌ها را در اطراف زمين فرو برده، چه در اينکه قسمت خارج از آب که ربع مسکون است: و چه در قسمت داخل در آب سه ربع ديگر بمنزل لنگرهاي کشتي که از تموّجات آبها و وزيدن بادها زمين را نگاه دارند لذا ميفرمايد:
وَ أَلقي فِي الأَرض‌ِ رَواسِي‌َ رواسي جمع راسيه بمعني جبل و کوه است و القاء انداختن است بمعني نصب و جعل است و فرمود في الارض که ريشه آن در زمين فرو رفته و باندازيي که در خارج ظاهر است در داخل زمين است و نفرمود علي الارض أَن تَمِيدَ بِکُم ماد بمعني حرکت و تکان است و معني اينست که اگر القاء رواسي نکرده بود زمين متحرک ميشد و تکان ميخورد و براي حفظ آن القاء رواسي شد، پس معني اينکه ميشود که ارض که تميد بکم است القاء رواسي شد، لذا مفسرين گفتند مفاد آن لا تميد بکم است و أنهارا و نهرها در زمين قرار داديم که بساتين و مزارع را آب دهيد و استفاده در مراکز و مساکن خود کنيد و در موقع سيل از خطر سيل شما و مساکن شما محفوظ باشد و سيلاب از رودخانه‌ها و انهار خارج شود و سبلا جمع سبيل است بمعني طريق است که از جايي بجايي بخواهيد برويد از اينکه طرق بتوانيد مساکن و خانه‌ها مانع از سير شما نباشد.
لَعَلَّکُم تَهتَدُون‌َ يا مراد هدايت بوصول بمقاصد شما باشد که هر نقطه که بخواهيد سير کنيد از اينکه طرق بتوانيد، يا مراد هدايت بدين مقدّس است که اگر بخواهيد تشرف بخدمت رسول و امام و علماء پيدا کنيد يا بحج و زيارت موفق شويد، يا بمساجد و مراکز عبادت برويد بوسيله اينکه سبل و طرق نائل شويد، يا
جلد 12 - صفحه 95
مراد هدايت است که از اينکه آثار پي بوجود حضرت حق و معرفت باو بريد.
و بالجمله بهر چه بنگري خدا ميبيني، چنانچه از امير المؤمنين است که فرمود:
ما رأيت شيئا الا و رأيت اللّه قبله و بعده و معه
موجد و خالق او خدا است مفني و مزيل او خدا است حافظ و نگهبان او خدا است با او خدا است.