براى حرکت در بيابانها و پيدا کردن راهها، نياز به علائم داريم. علائم طبيعى در روز، و ستارگان در شب، که خداوند در اين آيه به اين دو امر اشاره مىنمايد.
نه فقط براى شناخت راه از بيراهه، دربيابانها، نياز به علامت داريم، بلکه براى شناخت حقّ از باطل نيز در لابلاى هوسها و غرائز و طاغوتها، به نشانههاى روشن نيازمنديم.
پيامبر صلى الله عليه و آله براى بعد از خود علامتهايى را قرار داد که هرگاه مردم دچار حيرت و سرگردانى شدند به آنها نظر کنند و حقّ را بشناسند؛
اوّلين آنها حضرت زهرا عليها السلام است که دربارهاش فرمود: رضاى او رضاى من و غضب او غضب من است.
علامت ديگر ابوذر غفارى است که پيامبر دربارهاش فرمود: آسمان بر کسى راستگوتر از ابوذر سايه نيفکنده است، تا مردم ببينند زبان ابوذر از چه کسى حمايت مىکند و او در تبعيدگاهِ چه کسى از دنيا مىرود.
علامت ديگر عمّار ياسر است که پيامبر فرمود: قاتلِ عمّار گروه منحرفند. مردم ديدند که در جنگ صفين، عمّار به دست لشگر معاويه کشته شد.
و مهمترين علامتِ روشن پس از پيامبر، امام حسين عليه السلام است که پيامبر دربارهاش فرمود:
«حسين از من است و من از حسين». امام صادق و امام رضا عليهما السلام نيز مىفرمايند: «نحن العلامات و النجم رسول الله» «1» ستارگان، هم وسيلهى شناخت جهت قبله هستند و هم در درياها و کويرها که هيچ
«1». تفاسير مجمعالبيان و نمونه؛ کافى، ج 1، ص 207، امالى مفيد، 102.
جلد 4 - صفحه 503
علامتى نيست، بهترين وسيلهى راهيابى مىباشند.