سوره نحل(النحل)، آیه ۱۶ · جزء ۱۴ · صفحه ۲۶۹
وَعَلَامَاتٍ وَبِالنَّجْمِ هُمْ يَهْتَدُونَ
و (نیز) علاماتی قرار داد؛ و (شب هنگام) به وسیله ستارگان هدایت میشوند.
معنی کلمات و عبارات
«عَلامَاتٍ»: نشانهها. عطف بر (رَواسِیَ) در آیه قبلی است.
نزول
سال ۷ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
در آن زمان چه میگذشت (۳ رویداد)
نکات آیه
۱- خداوند براى راهیابى آدمیان، علامتها و نشانه هایى در زمین قرار داده است. «و ألقى فى الأرض روسى ... لعلّکم تهتدون . و علمت»
«علامات» عطف به «رواسى و أنهار» است و مراد آن علامتها و نشانه هایى طبیعى است که در زمین وجود دارد.
۲- ستارگان، داراى نقشى بسیار مهم در راهیابى مسافران «و علمت و بالنجم هم یهتدون»
ذکر خاص «نجم» پس از عام (علامات) با اینکه نجم بى شک از جمله آنهاست، مى تواند گویاى نکته یاد شده باشد.
تفسیر (۱۱)
- تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۱–۲۱ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۱–۲۱ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۱–۲۱ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۱–۴۰ - برگزیده تفسیر نمونه(مکارم شیرازی)
آیه ۱۶ - تفسیر نور(محسن قرائتی)
آیه ۱۶ - نکتههای تفسیر نور
آیه ۱۶ - پیامهای تفسیر نور
آیه ۱۶ - تفسیر اثنی عشری(حسینی شاه عبدالعظیمی)
آیه ۱۶ - تفسیر روان جاوید
آیات ۱۴–۱۸ - تفسیر اطیب البیان(سید عبدالحسین طیب)
آیه ۱۶
روایات و احادیث
۳- «قال رسول الله(ص): «و بالنجم هم یهتدون» قال: هو الجدى لأنه نجم لاتزول و علیه بناء القبلة و به یهتدى أهل البر و البحر; [منبع: تفسیر عیاشى، ج ۲، ص ۲۵۶، ح ۱۲; نورالثقلین، ج ۳، ص ۴۶، ح ۵۱.] رسول خدا(ص) در باره سخن خدا «و بالنجم هم یهتدون» فرمود: آن ستاره جُدى است; زیرا آن ستاره اى است که از بین نمى رود و قبله [شناسى]بر آن بنا شده و به وسیله آن اهل خشکى و دریا راهنمایى مى شوند...».
موضوعات
دستهبندی موضوعی
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۱۳)
- وسیله راهیاب بودن ستارگان، از ایات خدا+۱ آیه
- احتجاج خداوند با مشرکان، برای اثبات تحقّق وعده قیامت و عذاب، به خالقیّتِ هستی از سوی خود و در اختیار قرار دادن امکانات ان برای انسان+۳ آیه
- خداوند، برطرفکننده همه نیازهای مادّی انسان در طبیعت+۳ آیه
- تدبیر انسانها با اماده ساختن علل و اسباب ان از ناحیه خدا، دلیل انحصار الوهیّت به خدا+۴ آیه
- خداوند، تدبیرکننده جهان افرینش و عوالم متعدّد ان+۶ آیه
- ستارگان، عامل راهیابی انسانها و یافتن راه و مسیر در شب
- وسیله راهیاب بودن ستاره، از ایات خدا+۱ آیه
- ستاره، وسیله راهیابی انسان در تاریکیهای دشت و دریا+۱ آیه
- راهیابی انسان در تاریکیهای شب، با نور ستارگان+۱ آیه
- افرینش ستاره برای راهیابی انسان در شب، از نعمتهای بی شمار خداوند+۱ آیه
- نهرها، از علامات راهیابی مسافران+۱ آیه
- نهرها و راهها علاماتی برای راهیابی انسانها+۱ آیه
- ستارگان، ابزار هدایت و راهیابی انسانها+۱ آیه