تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
لَقَدْ سَمِعَ اللَّهُ قَوْلَ الَّذِينَ قالُوا إِنَّ اللَّهَ فَقِيرٌ وَ نَحْنُ أَغْنِياءُ سَنَکْتُبُ ما قالُوا وَ قَتْلَهُمُ الْأَنْبِياءَ بِغَيْرِ حَقٍّ وَ نَقُولُ ذُوقُوا عَذابَ الْحَرِيقِ (181)
شأن نزول: چون آيه: مَنْ ذَا الَّذِي يُقْرِضُ اللَّهَ قَرْضاً حَسَناً نازل شد، بعضى از يهود به ساحت کبريايى جسارت ورزيدند، گفتند: خداى تعالى فقير است که از ما قرض خواسته؛ آيه شريفه نازل شد:
لَقَدْ سَمِعَ اللَّهُ: هر آينه بتحقيق علم الهى تعلق يافت، قَوْلَ الَّذِينَ قالُوا: به گفتار آنانکه به سوء اعتقاد و نادانى گفتند: إِنَّ اللَّهَ فَقِيرٌ: بدرستى که خدا محتاج است. وَ نَحْنُ أَغْنِياءُ: و ما غنى و بى‌نياز هستيم که از ما قرض خواسته است. بعد از آن تهديد فرمايد: سَنَکْتُبُ ما قالُوا: زود باشد که بنويسيم، يعنى حفظ فرمائيم، تا در نامه اعمال آنان بنويسيم آنچه را که گفتند و فقر را به ما و غنا را به خود نسبت دادند تا آنها را بر آن جزا دهيم، زيرا اين قول، کلمه عظيمى است، جهت آنکه کفر به خدا و استهزاء به قرآن و رسول باشد، و لذا آن را منتظم به قتل فرمايد. وَ قَتْلَهُمُ الْأَنْبِياءَ بِغَيْرِ حَقٍ: و کشتن پيغمبران را به ناحق.
اين قيد واقعى است نه احترازى، زيرا بدون شک کشتن انبياء ناحق باشد.
وَ نَقُولُ ذُوقُوا عَذابَ الْحَرِيقِ: و انتقام در گفتار و کردار مذکور اين است که گوئيم آنها را در وقت مرگ يا نزد حشر: بچشيد عذاب آتش سوزان را.
تنبيه: آيه شريفه را اشاراتى است: 1- عظمت نسبت اين گفتار به ساحت کبريائى. 2- اسناد قتل به آنان با صدور آن از پدران ايشان، به اعتبار رضايت آنها بود؛ و هر که راضى به فعل جماعتى باشد، داخل است در آن جماعت.
3- ضمّ قتل انبياء به قول آنان، تنبيه است بر آنکه اسلاف نيز اين سخن را گفتند. 4- ثبت جرايم در نامه اعمال، مبالغه در زجر آن معصيت است که
تفسير اثنا عشرى، ج2، ص: 316
اقوال و افعال مکتوب، و روز قيامت قرائت کند تا تهديد باشد در منع از معاصى. 5- تعبير به (ذوق) نسبت به عذاب، اشعار است به ترتّب شدت نکال و عذاب بعد از آن.