اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
الَّذِين‌َ قالُوا إِن‌َّ اللّه‌َ عَهِدَ إِلَينا أَلاّ نُؤمِن‌َ لِرَسُول‌ٍ حَتّي يَأتِيَنا بِقُربان‌ٍ تَأکُلُه‌ُ النّارُ قُل قَد جاءَکُم رُسُل‌ٌ مِن قَبلِي بِالبَيِّنات‌ِ وَ بِالَّذِي قُلتُم فَلِم‌َ قَتَلتُمُوهُم إِن کُنتُم صادِقِين‌َ (183)
کساني که گفتند که خداوند با ما عهد بسته که ايمان نياوريم برسولي مگر قرباني آورد که آتش آن را بسوزاند بگو بآنها که بتحقيق پيغمبراني پيش از من آمدند با معجزات بيّنه روشن و مطلب شما را هم انجام دادند پس چرا آنها را کشتيد اگر بوديد شما راستگويان.
از اينکه آيه شريفه چند جمله استفاده ميشود: جمله اولي- از قرائن مأخوذه در آيه استفاده ميشود که اينکه کلام مقاله يهود است زيرا مشرکين و لو انبياء را کشتند لکن مدّعي چنين عهدي نشدند و کتابي نداشتند، و نصاري و لو کتاب داشتند لکن انبياء را نکشتند.
جمله ثانيه- اينکه همچه عهدي خداوند نفرموده در هيچ کتابي و بر خلاف عقل است زيرا پيغمبر اگر آمد و شرائط نبوت در او موجود باشد و خالي از موانع باشد و اقامه معجزه کند واجب است باو ايمان آورند و لو اينکه معجزه را نداشته باشد مثل حضرت مسيح عليه السّلام و نبيّنا صلّي اللّه عليه و آله و سلّم.
جمله سوم- اينکه انبيايي در بني اسرائيل آمدند که داراي اينکه معجزه بضميمه معجزات ديگر بودند و يهود آنها را کشتند و بآنها ايمان نياوردند و فعل خودشان مکذب قول آنها است.
شرح الفاظ آيه الَّذِين‌َ قالُوا صفة الَّذِين‌َ قالُوا إِن‌َّ اللّه‌َ فَقِيرٌ الاية است که اينکه کذب بعد الکذب است.
جلد 4 - صفحه 447
إِن‌َّ اللّه‌َ عَهِدَ إِلَينا عهد فرمان و دستور است که از جانب حق بتوسط انبياء بر امّة نازل ميشود.
أَلّا نُؤمِن‌َ لِرَسُول‌ٍ حَتّي يَأتِيَنا بِقُربان‌ٍ تَأکُلُه‌ُ النّارُ اينکه بهانه جويي يهود است براي ايمان نياوردن بمسيح عليه السّلام و پيغمبر اسلام صلّي اللّه عليه و آله و سلّم، و معناي ايتاء قربان اتيان هر چيزي که بداعي تقرب بجا بياورد، و بعيد نيست که مراد قرباني نمودن باشد بگوسفند و نحو آن، و آتش آمدن و سوزاندن علامت قبولي قربانيست چنانچه در قرباني پسران آدم گفتند که در آيه شريفه ميفرمايد إِذ قَرَّبا قُرباناً فَتُقُبِّل‌َ مِن أَحَدِهِما وَ لَم يُتَقَبَّل مِن‌َ الآخَرِ مائده آيه 27، که قبولي آن بآمدن آتش و سوزاندن آن بود.
قُل قَد جاءَکُم رُسُل‌ٌ مِن قَبلِي انبياء بني اسرائيل بسيار بودند مثل داود، سليمان، ذي الکفل، زکريّا، يحيي، يوشع، يونس و غير اينها.
بالبيّنات معجزات باهرات واضح و آشکار.
وَ بِالَّذِي قُلتُم دلالت ندارد که تمام انبياء بني اسرائيل داراي چنين معجزه بودند بلکه ميان آنها بودند کساني که اقامه اينکه معجزه نموده باشند.
فَلِم‌َ قَتَلتُمُوهُم همانها که اينکه معجزه هم از آنها صادر شده بود مورد قتل واقع شدند.
إِن کُنتُم صادِقِين‌َ قضيه شرطيّه تصدق عن کاذبين پس همچه عهدي با شما نشده و شما راستگو نيستيد.