تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
وَ مِنْ ثَمَراتِ النَّخِيلِ وَ الْأَعْنابِ تَتَّخِذُونَ مِنْهُ سَکَراً وَ رِزْقاً حَسَناً إِنَّ فِي ذلِکَ لَآيَةً لِقَوْمٍ يَعْقِلُونَ (67)
«1» مجمع البيان، جلد 3، صفحه 371.
«2» فروع کافى، جلد 6، کتاب الاطعمه، صفحه 336، حديث 5.
جلد 7 - صفحه 235
بعد از آن نوع سوم از نعم، شمهاى از ميوجات را بيان فرمايد:
وَ مِنْ ثَمَراتِ النَّخِيلِ وَ الْأَعْنابِ: و از ميوههاى خرماها و انگورها چيزى است که، تَتَّخِذُونَ مِنْهُ سَکَراً: فرا مىگيريد از آن خمر را که سکر آورنده است. وَ رِزْقاً حَسَناً: و نيز فرا مىگيريد از آن روزى نيکو مانند خرما و مويز و کشمش و شيره و رطب و انگور که حلال مىباشد. حاکم در صحيح خود از ابن عباس «1» نقل نموده که مراد از سکر آنچه حرام است از ثمر آنها، و رزق حسن آنچه حلال است از ميوه آنها. حاصل آنکه خداى تعالى خلق فرمود اين ميوجات را تا فايده و بهره بريد به آن، شما اتخاذ نموديد از آن چيزى که حرام است.
تنبيه: بر فرض آنکه مراد (سکرا) خمر باشد، دلالت ندارد بر حليت خمر، زيرا اولا- اسناد فرموده آن را به بندگان، و بنده فاعل قبيح و حسن باشد. و ثانيا- احاديث وارد شده بر آن که خمر از اول حرام بوده، يعنى در تمام شرايع حرمت داشته، چنانچه على بن ابراهيم رحمه الله از حضرت باقر عليه السّلام روايت نموده: قال ما زالت الخمر فى علم اللّه و عند اللّه حرام و انّه لا يبعث اللّه نبيّا و لا يرسل رسولا الّا و يجعل فى شريعته تحريم الخمر ... «2» فرمود: هميشه خمر در علم خدا و در نزد خدا حرام بوده، و بدرستى که مبعوث نفرمود خدا پيغمبرى را و نفرستاد رسولى را، مگر آنکه مىفرمود در شريعت او تحريم مسکرات را.
إِنَّ فِي ذلِکَ لَآيَةً لِقَوْمٍ يَعْقِلُونَ: بدرستى که در اين مذکورات هرآينه علامات و نشانهاى است براى گروهى که تعقل مىکنند و تدبر مىنمايند.