اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
ثُمَّ إِنَّ رَبَّکَ لِلَّذِينَ هاجَرُوا مِن بَعدِ ما فُتِنُوا ثُمَّ جاهَدُوا وَ صَبَرُوا إِنَّ رَبَّکَ مِن بَعدِها لَغَفُورٌ رَحِيمٌ (110)
پس از آن محققا پروردگار تو براي کساني که هجرت کردند از بعد آنچه برگشتند و مرتد شدند و کافر گشتند تائب شدند پس از آن جهاد در راه خدا نمودند و صبر کردند محققا پروردگار تو از بعد از اينکه هر آينه آمرزنده رحم کننده است اينکه صريح است در قبولي توبه مرتد چه ملي باشد و چه فطري که ميفرمايد ثُمَّ
جلد 12 - صفحه 197
إِنَّ رَبَّکَ لِلَّذِينَ هاجَرُوا مِن بَعدِ ما فُتِنُوا فتنه در آيات شريفه اطلاقاتي دارد بر امتحان و بر بلاهاي دنيوي و بر عذاب اخروي اطلاق شده و در اينجا بر شرک و کفر اطلاق شده يعني بعد از اينکه کافر و مشرک شدند يعني از اسلام برگشتند و مرتد شدند و بکفار و مشرکين ملحق شدند تائب شدند و رجوع باسلام کردند و از کفر و شرک دست برداشتند و هجرت کردند و ملحق بمسلمين شدند ثُمَّ جاهَدُوا پس از هجرت و الحاق بمسلمين در مقام جهاد با کفار و مشرکين بر آمدند (و صبروا) بر اذيتهاي کفار و مشرکين از قتل و ذهاب مال و جاه صبر کردند خداوند عالم از راه لطف و عنايتش از آنها قبول فرمود و الطافش و تفضلاتش شامل آنها گرديد إِنَّ رَبَّکَ مِن بَعدِها لَغَفُورٌ رَحِيمٌ بيان علت قبولي آنها و پذيرفتن آنها اينست که با اينکه مرتد شدند و از اسلام خارج شدند چون رجوع کردند خداوند هر آينه هم آمرزنده است از عقوبت شرک و کفر آنها صرف نظر ميکند و آنها را عفو ميکند و ميبخشد و هم مشمول تفضلات خود و مثوبات دنيوي و اخروي قرار ميدهد.