اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
يَوم‌َ تَأتِي کُل‌ُّ نَفس‌ٍ تُجادِل‌ُ عَن نَفسِها وَ تُوَفّي کُل‌ُّ نَفس‌ٍ ما عَمِلَت وَ هُم لا يُظلَمُون‌َ (111)
روزي که مي‌آيد هر نفسي که مجادله ميکند از نفس خود و ميگيرد هر نفسي آنچه را که عمل کرده و آنها ظلم نمي‌شوند يعني بآنها خداوند ظلم نميکند آنچه مستحق است باو ميدهد ثواب يا عقاب (يوم) روز قيامت و رستخيز تَأتِي کُل‌ُّ نَفس‌ٍ جميع افراد جن و انس که تمام زنده مي‌شوند وارد صحراي محشر ميگردند تُجادِل‌ُ عَن نَفسِها مجادله مخاصمه و محاجه است که ميخواهد بيک عذري و بهانه‌اي عذاب را از خود برطرف کند تارة ميگويد وَ اللّه‌ِ رَبِّنا ما کُنّا مُشرِکِين‌َ انعام آيه 23 تارة گردن اکابر ميگذارد و ميگويد هؤُلاءِ أَضَلُّونا فَآتِهِم عَذاباً ضِعفاً مِن‌َ النّارِ
جلد 12 - صفحه 198
اعراف آيه 36 تارة ميگويد رَبَّنا أَخرِجنا مِنها فَإِن عُدنا فَإِنّا ظالِمُون‌َ مؤمنون آيه 108 و امثال اينکه اعذار لکن پذيرفته نميشود بلکه خداوند خبر ميدهد وَ لَو رُدُّوا لَعادُوا لِما نُهُوا عَنه‌ُ وَ إِنَّهُم لَکاذِبُون‌َ نساء آيه 28 وَ تُوَفّي کُل‌ُّ نَفس‌ٍ ما عَمِلَت آنچه عمل کرده چه اعمال قلبيه از شرک و کفر و ضلالت و چه نفسيه از اخلاق رذيله و صفات خبيثه کبر نخوت عصبيت عناد و غير اينها و چه جوارحيه از افعال قبيحه و اعمال سيئه و ارتکاب معاصي جزاء آنها را خواهد چشيد فَمَن يَعمَل مِثقال‌َ ذَرَّةٍ خَيراً يَرَه‌ُ وَ مَن يَعمَل مِثقال‌َ ذَرَّةٍ شَرًّا يَرَه‌ُ زلزال آيه 7 و 8 وَ هُم لا يُظلَمُون‌َ إِن‌َّ اللّه‌َ لا يَظلِم‌ُ مِثقال‌َ ذَرَّةٍ نساء آيه 44 ظلم از قبائح عقليه است و محال است از خداوند صادر شود و منافي با عدل است.