1- نشانه‌ى خردمندى، ياد خدا در هر حال است. «لِأُولِي الْأَلْبابِ الَّذِينَ يَذْکُرُونَ اللَّهَ قِياماً وَ قُعُوداً وَ عَلى جُنُوبِهِمْ»
2- اهل‌ذکر بايد اهل تعقل و تفکر باشند. «الَّذِينَ يَذْکُرُونَ ... وَ يَتَفَکَّرُونَ»
3- ايمان بر اساس فکر و انديشه ارزشمند است. «يَتَفَکَّرُونَ فِي خَلْقِ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ رَبَّنا ما خَلَقْتَ هذا باطِلًا»
4- ايمان و اعتراف با تمام وجود ارزش دارد. نبايد به اعتراف زبانى اکتفا کرد.
«يَتَفَکَّرُونَ ... رَبَّنا ما خَلَقْتَ ...»
5- ذکر وفکر، همراه يکديگر ارزش است. متأسفانه کسانى ذکر مى‌گويند، ولى اهل فکر نيستند وکسانى اهل فکر هستند، ولى اهل ذکر نيستند. «يَذْکُرُونَ ... يَتَفَکَّرُونَ»
6- آنچه سبب رشد و قرب الهى است، ذکر و فکر مستمر است نه مقطعى و
«1». تفاسير برهان و راهنما.
جلد 1 - صفحه 676
موسمى. «يَذْکُرُونَ» و «يَتَفَکَّرُونَ» فعل مضارع‌اند که نشان استمرار است.
7- شناختِ حسّى طبيعت کافى نيست، تعقّل و تفکّر لازم است. «يَتَفَکَّرُونَ فِي خَلْقِ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ»
8- کسى که در آفرينش آسمان‌ها و زمين فکر کند، پى مى‌برد که خالق هستى، پروردگار ما نيز هست. «يَتَفَکَّرُونَ ... رَبَّنا»
9- آفرينش بيهوده نيست، گرچه همه اسرار آن را درک نکنيم. «ما خَلَقْتَ هذا باطِلًا»
10- اوّل تعقّل و انديشه، سپس ايمان و عرفان و آنگاه دعا و مناجات. «يَتَفَکَّرُونَ ... رَبَّنا ... فَقِنا»
11- اگر هستى بيهوده و باطل نيست، ما هم نبايد بيهوده و باطل زندگى کنيم.
«ما خَلَقْتَ هذا باطِلًا ... فَقِنا عَذابَ النَّارِ»
12- هستى هدفدار است، پس هر چه از هدف الهى دور شويم به دوزخ نزديک مى‌شويم. «فَقِنا عَذابَ النَّارِ»
13- قبل از دعا، خدا را ستايش کنيم. «سُبْحانَکَ فَقِنا ...»
14- ثمره‌ى عقل و خرد، ترس از قيامت است. «لِأُولِي الْأَلْبابِ ... فَقِنا عَذابَ النَّارِ»