تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
أَلا إِنَّهُمْ هُمُ الْمُفْسِدُونَ وَ لکِنْ لا يَشْعُرُونَ «12»
أَلا إِنَّهُمْ هُمُ الْمُفْسِدُونَ: آگاه باشيد اى مؤمنان به درستى که منافقان، ايشانند فساد کنندگان. و از جمله فساد توليد حرب و فتنه به خدعه با مؤمنان و اعانت کفار بر ايشان و افشاى اسرار مسلمانان نزد اشرار و
«1» خصال، حديث شماره 109.
تفسير اثنا عشرى، ج1، ص: 70
همچنين تجرّى در معاصى و اهانت به دين موجب فساد است، زيرا اخلال به شرايع حقّه و اعراض از آن، سبب هرج و مرج و اختلال نظام عالم خواهد بود. پس اين جماعت مفسد هستند، وَ لکِنْ لا يَشْعُرُونَ: و لکن نمى‌يابند و درک نمى‌کنند و نمى‌دانند که عمل آنها بر وجه صلاح نيست، به جهت عدم تفکر در آيات بيّنه و حجج واضحه؛ و اگر به ديده بصيرت فساد آن را مى‌دانستند، هر آينه اين گونه اعمال از آنها صادر نشدى و به اصلاح افعال خود مى‌کوشيدند.
تبصره: اين مطلب محقق شده که آيات قرآنى اعتبار به عموم لفظ است نه خصوص سبب؛ يعنى مصداق آن در هر عصر و زمانى موجود شد، حکم طارى شود. بنابراين مسلمان متديّن متّقى بايد نهايت احتياط را از دست ندهد، چه بسا شود جماعتى امرى را به نظريات خود خير و صلاح و طاعت دانند و حال آنکه به نظر عاقبت انديشى اشخاص فطن، مورد فساد است.
چنانچه مشاهده مى‌شود قسمتى از امورات غير مشروعه به وجهه صلاح عملى شود، و لکن عاقبت آن وخيم است؛ وقتى خيرخواهان حقيقى به آنها گويند اينگونه امور بالاخره باعث فساد اخلاقى و اختلال نظام اجتماعى و مخالفت دينى خواهد بود، جواب دهند ما صلاح و خير را منظور داريم. آيه شريفه ابلاغ فرمايد: آگاه باشيد به درستى که ايشانند فسادکنندگان، و لکن ادراک و شعور آن را ندارند که دريابند. و قول سلمان فارسى نيز مؤيد مى‌باشد. در مجمع، طبرسى نقل نموده که سلمان فارسى- رضى اللّه عنه- فرموده: اهل اين آيه هنوز بوجود نيامده‌اند. مراد آنست که اهل اين آيه منحصر نبوده به جماعتى که در آن زمان بودند، بلکه شامل جماعت ديگر هست که بعد از اين پيدا شوند «1».
نکته: آيه شريفه رد دعوى آنها است به ابلغ رد، به جهت آنکه دو حرف تأکيد در صدر آن واقع شده، يکى «الّا» که موضوع است به جهت تنبيه بر
«1» تفسير مجمع البيان، جلد اوّل، صفحه 49.
تفسير اثنا عشرى، ج1، ص: 71
تحقيق آنچه بعد از آنست؛ زيرا همزه استفهاميه براى انکار و چون بر نفى داخل شد، افاده تحقيق، و نفى در نفى موجب اثبات و ايجاب است و لذا جمله بعد از آن واقع نشود مگر آنکه مصدر باشد. تأکيد دوم انّ که مثبت نسبت و محقق باشد.