تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
قالَ لا تَثْرِيبَ عَلَيْکُمُ الْيَوْمَ يَغْفِرُ اللَّهُ لَکُمْ وَ هُوَ أَرْحَمُ الرَّاحِمِينَ (92)
قالَ لا تَثْرِيبَ عَلَيْکُمُ الْيَوْمَ: گفت ملامت سرزنش و عار و نکوهش نيست بر شما الآن در آنچه بوديد. يَغْفِرُ اللَّهُ لَکُمْ: مى‌آمرزد خداى تعالى گناهان شما را و من طلب آمرزش مى‌نمايم براى شما از درگاه او.
نکته: لفظ خبر و معنى دعا باشد، حاصل آنکه خدا بيامرزد شما را.
وَ هُوَ أَرْحَمُ الرَّاحِمِينَ: و ذات احديت سبحانى رحيم‌تر از همه رحيمان است در عفو و رحمانى، از شما گناهان گذشتنى را. يا مهربان‌تر از تمام مهربانان در آنچه نسبت به من منظور داشته تا چنين سلطنتى ارزانى فرموده.
ابن عباس روايت نموده که «1» روز فتح مکه مردم مکه به آن خانه پناه برده بودند، رسول اکرم صلّى اللّه عليه و آله و سلّم حلقه در به دست گرفته فرمود:
«الحمد للّه الذّى صدق وعده و نصر عبده و هزم الاحزاب وحده» اى اهل مکه مرا رنجانيده تکذيب کرديد و از زاد و بوم خود بيرون نموديد، چه گمان مى‌بريد که با شما چه خواهم نمود؟
گفتند: گمان خير داريم. اخ کريم و ابن اخ کريم تو برادر کريم و پسر برادر کريم هستى، و امروز مالک و قادرى.
حضرت فرمود: من امروز همان معامله نمايم که برادرم يوسف نمود و گفت:
«لا تَثْرِيبَ عَلَيْکُمُ الْيَوْمَ يَغْفِرُ اللَّهُ لَکُمْ وَ هُوَ أَرْحَمُ الرَّاحِمِينَ».
تنبيه- يکى از صفات رذيله مذمومه، سرزنش نمودن فاعل بد است به فعلش؛ و اين صفت، خلاف انصاف و مروت باشد، و لذا نهى از آن وارد شده.
«1» تفسير منهج الصادقين ج 5 ص 75.
جلد 6 - صفحه 289
در تفسير ابو الفتوح رازى از رسول اکرم صلّى اللّه عليه و آله و سلّم مروى است. «1» (اذا زنت امة احدکم فليحدّها و لا تثريب لها) فرمود: چون پرستار يکى از شما زنا کند بايد تازيانه‌اش بزنند و حد الهى جارى کند، و لکن سرزنش ننمايند.
(تثريب لغت حجاز به معنى سرزنش است)