اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
فَلَمّا دَخَلُوا عَلي يُوسُف‌َ آوي إِلَيه‌ِ أَبَوَيه‌ِ وَ قال‌َ ادخُلُوا مِصرَ إِن شاءَ اللّه‌ُ آمِنِين‌َ (99)
پس چون که داخل شدند بر يوسف آورد بسوي خود ابوين خود را و گفت داخل شهر مصر شويد ان شاء اللّه با کمال امنيت.
از اينکه آيه استفاده ميشود که دخول بر يوسف قبل از دخول در مصر بوده و اينکه باين نحو ميشود که حضرت يوسف باستقبال آنها از مصر خارج شده و در نزديکي مصر يکديگر را ملاقات کردند و شرحش باين نحو است که گفتند حضرت يوسف دويست مرکب با جميع وسائل مسافرت فرستاد بر يعقوب و آنها بفوريت با تمام اهل و عيال در ظرف نه روز خود را بنزديکي مصر رسانيدند با کمال فرح
جلد 11 - صفحه 278
و سرور که گفتند
(وعده وصل چون شود نزديک || آتش عشق تيزتر گردد)
فَلَمّا دَخَلُوا عَلي يُوسُف‌َ يعني وارد شدند و قافله يعقوب رسيد حضرت يعقوب چون چشمش بيوسف افتاد با آن جلال و عظمت که با يک جمع کثيري از درباريان و قشون باستقبال آمده‌اند پياده شد و تمام قافله هم پياده شدند و حضرت يوسف هم با اجزاء خود پياده شد و چون پيشاپيش قافله يعقوب بود و حضرت يوسف هم مقدم بر اجزاء بود اينکه پدر و پسر زودتر بهم رسيدند و يکديگر را ملاقات کردند يوسف پدر خود را در بر گرفت که معني آوي اليه يعني بخود چسبانيد ابويه اختلاف است که آن ديگري که بوده بعضي گفتند خاله يوسف بوده که مادر إبن يامين که مادر يوسف باشد در همان ايام نفاس از دنيا رفته بود و خاله يوسف را يعقوب بجاي خواهرش اختيار کرد و اطلاق ام‌ّ بر خاله ميشود چنانچه اطلاق اب بر عم‌ّ شده در مورد ابراهيم إِذ قال‌َ إِبراهِيم‌ُ لِأَبِيه‌ِ آزَرَ و آذر عم ابراهيم بوده و همچنين در مورد يعقوب إِذ حَضَرَ يَعقُوب‌َ المَوت‌ُ إِذ قال‌َ لِبَنِيه‌ِ ما تَعبُدُون‌َ مِن بَعدِي قالُوا نَعبُدُ إِلهَک‌َ وَ إِله‌َ آبائِک‌َ إِبراهِيم‌َ وَ إِسماعِيل‌َ وَ إِسحاق‌َ بقره آيه 127 و حال آنکه اسمعيل عم يعقوب بود.
لکن اينکه خلاف ظاهر است بلکه مراد مادر خود يوسف است و إبن يامين با يوسف برادر ابويني بودند چنانچه هر دو فرزند يعقوب بودند با هم از يک مادر بودند و در ضيافت يوسف گذشت که إبن يامين تنها ماند يوسف او را طلبيد و با هم تناول کردند و در آيات قبل اشاراتي و قرائني بر اينکه دعوي گذشت و يوسف مادر خود را هم در بر گرفت.
وَ قال‌َ ادخُلُوا مِصرَ مثل اينکه تعارف و احترام باشد که صاحب منزل موقعي که وارد ميشود بضيف ميگويد بفرمائيد و آنها را مقدم بر خود وارد منزل ميکند (ان شاء اللّه) تعليق بر مشيت الهي در هر امري بسيار خوب است چنانچه
جلد 11 - صفحه 279
ميفرمايد وَ لا تَقُولَن‌َّ لِشَي‌ءٍ إِنِّي فاعِل‌ٌ ذلِک‌َ غَداً إِلّا أَن يَشاءَ اللّه‌ُ کهف آيه 22 آمنين نظر به اينکه کساني که از خارج مصر داخل در مصر ميشدند.
اراده توطن در او ميکردند از اهالي مصر در امان نبودند و آنها را بخود راه نميدادند حضرت يوسف گفت که سکونت و توطن نمائيد در مصر انشاء اللّه تعالي در امان هستيد لکن اينکه تأمين تا زماني بود که يوسف در قيد حيات بود پس از رحلت يوسف مملکت مصر در دست فراعنه قرار گرفت مخصوصا فرعون موسي که سيصد سال سلطنت داشت و از زمان يوسف تا زمان موسي چهارصد سال بود و موقعي که يعقوب با اهلش و اولادش وارد مصر شدند هفتاد و سه نفر بودند و در ظرف اينکه چهارصد سال موقعي که بني اسرائيل با موسي از مصر خارج شدند ششصد هزار و پانصد و هفتاد و کسري بودند با اينکه فرعون ملعون پسران آنها را ميکشت و زنهاي آنها را بکنيزي ميبرد و ميان رجال و نساء آنها جدايي مي‌انداخت.