تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
وَ إِنَّ مِنْ أَهْلِ الْکِتابِ لَمَنْ يُؤْمِنُ بِاللَّهِ وَ ما أُنْزِلَ إِلَيْکُمْ وَ ما أُنْزِلَ إِلَيْهِمْ خاشِعِينَ لِلَّهِ لا يَشْتَرُونَ بِآياتِ اللَّهِ ثَمَناً قَلِيلاً أُولئِکَ لَهُمْ أَجْرُهُمْ عِنْدَ رَبِّهِمْ إِنَّ اللَّهَ سَرِيعُ الْحِسابِ (199)
شأن نزول: ابن عباس نقل کرده که نجاشى پادشاه حبشه، در خفا ايمان به
«1» سوره توبه، آيه 72.
تفسير اثنا عشرى، ج2، ص: 337
پيغمبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم آورده بود. وفات نمود، جبرئيل خبر داد.
حضرت، اصحاب را جمع کرد و فرمود: بيائيد بر برادر خود نماز کنيم. پس به بقيع آمدند. حق تعالى حجاب را از نظر حضرت برداشت تا جنازه او را مشاهده نمود. منافقان گفتند: نماز بر کسى گزارد که از نصاراى حبشه و هرگز او را نديده؛ آيه شريفه نازل شد:
وَ إِنَّ مِنْ أَهْلِ الْکِتابِ: و بدرستى که بعضى از اهل کتاب، لَمَنْ يُؤْمِنُ بِاللَّهِ: هر آينه کسى است که ايمان آورد به وحدانيت الهى، وَ ما أُنْزِلَ إِلَيْکُمْ: و آنچه نازل شده به سوى شما، يعنى قرآن، وَ ما أُنْزِلَ إِلَيْهِمْ: و آنچه نازل گشته به سوى ايشان، که تورات و انجيل است. آيه شريفه در حق چهل نفر از نجران و سى نفر از حبشه و هشت نفر از روم که نصرانى بودند و تابع حضرت عيسى عليه السّلام، بعد اسلام آوردند و تابع حضرت خاتم صلّى اللّه عليه و آله و سلّم شدند.
خاشِعِينَ لِلَّهِ: در حالتى که خاشعند به قلب مر خداى را، لا يَشْتَرُونَ بِآياتِ اللَّهِ: بدل نمى‌کنند به احکام خدا که تورات و انجيل است، ثَمَناً قَلِيلًا: بهاى کمى را مانند احبار که رشوه گرفتند. يا مراد آيات، صفات حضرت است که به بدل عوض حقير، آن را تغيير و تبديل ندهند و مخفى ندارند، بلکه اظهار آن نمايند و ايمان آورند. أُولئِکَ لَهُمْ أَجْرُهُمْ: اين جماعت خاشع متدين، مر ايشان را است مزد و اجرشان، عِنْدَ رَبِّهِمْ: نزد پروردگار ايشان، يعنى ثواب موعود، إِنَّ اللَّهَ سَرِيعُ الْحِسابِ: بدرستى که خداى تعالى به آسانى و بزودى حساب همه را نمايد، زيرا محاسب تمام بندگان، علم الهى است که احاطه دارد به تمام اعمال از خير و شر و طاعت و معصيت و کلى و جزئى و نهانى و آشکارا.
نهج البلاغه- از حضرت امير المؤمنين عليه السّلام سؤال شد: کيف يحاسب اللّه الخلق على کثرتهم فقال: کما يرزقهم على کثرتهم. چگونه حساب فرمايد خدا با خلايق، و به چه نوع اعمال آنها را به شمار آرد با بسيارى ايشان؟ فرمود:
تفسير اثنا عشرى، ج2، ص: 338
چنانچه روزى دهد آنها را با وجود کثرت آنان «1».