«مَنْ» براى موجود عاقل بکار مىرود و «ما» براى غير آن، امّا در آيات ديگر مشابه اين آيه با «ما» آمده است، مثل آيه «وَ لِلَّهِ يَسْجُدُ ما فِي السَّماواتِ وَ ما فِي الْأَرْضِ» «1»، لذا مىتواننتيجه گرفت که مراد از اين آيه نيز سجدهى همه موجودات است، خصوصاً که «ظلال» نيز مطرح شده که ناگفته پيداست سايه، عقل ندارد.
شايد منظور از سجده کردنِ سايهها حالت افتادن سايه بر زمين باشد، نظير تشبيهى که در فارسى مىآوريم: سرو سواره مىرود، غنچه پياده مىرسد.
«آصال» جمع «اصل» وآن جمع «اصيل» از مادهى «اصل» به معنى انتها وآخر روز است.
«1». نحل، 49.
جلد 4 - صفحه 331