تفسیر روان جاوید (ثقفى تهرانى)
وَ إِذا حَضَرَ الْقِسْمَةَ أُولُوا الْقُرْبى وَ الْيَتامى وَ الْمَساکِينُ فَارْزُقُوهُمْ مِنْهُ وَ قُولُوا لَهُمْ قَوْلاً مَعْرُوفاً «8»
ترجمه
و چون حاضر شوند قسمت را نزديکان و يتيمان و درويشان پس ببخشيد ايشان را از آن و بگوئيد مر ايشان را گفتارى پسنديده.
جلد 2 صفحه 19
تفسير
مروّت و عاطفت وصله رحم و جانب دارى از فقرا و ضعفا مقتضى است که اگر نزديکان ميت که لابد از اقارب ورثهاند در موقع تقسيم اموال ميت حاضر باشند و همچنين اگر اطفال يتيم و اشخاص بىبضاعتى حضور داشته باشند براى دلجوئى و مهربانى و صله رحم و تصدق و شکرگزارى کسانيکه از آنمال بفرض الهى بهرهمند شدهاند آنها را از مال ميت بىبهره نگذارند و هر کس را بمناسبت رتبه قرابت او و خودشان و قابليت ميراث برخوردار نمايند و بفراخور حال چيزى تحفه و تقديم نمايند با کمال ملاطفت و مهربانى و عذرخواهى و استحقار بدون منت و اهانت و استکبار و بايد بدانند که اين براى دنيا و آخرت آنها نافع است و اگر آنها با چشمى که بر آن مال داشتهاند محروم بروند براى اينها در دنيا و آخرت مضر است و چند روايت در اين آيه شريفه وارد شده است راجع بنسخ و عدم آن که بنظر حقير منظور آنستکه ظاهر بدوى آن مراد نيست و اثبات حق نميشود و بايد بمقتضى مروت و انصاف و اخلاق رفتار شود اگر چه فيض ره فرموده نسخ وجوب منافى با بقاء جواز و استحباب نيست ولى حق آنستکه منافى است چنانچه در اصول معنون است و معلوم است که آيه فرائض معارض با اين آيه نيست تا ناسخ باشد و مطلب همانستکه سابقا هم اشاره نمودم وقتى ائمه ميخواستند ردع نمايند آنها را از عمل نمودن بآنچه آنها از آيه استظهار نموده بودند باين بيان مىفرمودند بپاره ملاحظات که ذکرش لزوم ندارد.